Pracownicze Plany Kapitałowe – najistotniejsze punkty programu

Pracownicze Plany Kapitałowe \ Główne zagadnienia dotyczące PPK (odc. 8)

numer 2179 - 15.11.2018Gospodarka

Już tylko na prezydencki podpis i urzędową publikację czeka ustawa o Pracowniczych Planach Kapitałowych (PPK). Dzięki niej za niecały rok pracownicy w największych przedsiębiorstwach zaczną zbierać dodatkowe środki na emeryturę. Wszystkich zatrudnionych na umowy, od których płacone są składki ubezpieczeniowe, system obejmie w 2021 r.

Program Pracowniczych Planów Kapitałowych (PPK) jest powszechny, jednak udział w nim pozostaje dobrowolny. Twórcy ustawy założyli, że na dodatek do emerytury nie musimy chcieć oszczędzać akurat w ten sposób. Jednak rezygnacja z udziału w zorganizowanym przez państwo programie oznacza odmowę przyjęcia dodatkowych 1,5 proc. pensji, które co miesiąc na nasze konto przekazywałby pracodawca, praktycznie jako podwyżkę, oraz dodatkowych dopłat ze strony państwa.

PPK powołano jako system długoterminowego oszczędzania, tworzony i współfinansowany przez pracodawców i państwo. Podstawowym jego celem jest zapewnienie dodatkowego zabezpieczenia finansowego na przyszłość. PPK to mechanizm kapitałowy, który w odróżnieniu od OFE nie jest częścią ZUS, dlatego oszczędności na koncie pracownika są prywatne i mogą być w każdej chwili wypłacone oraz będą dziedziczone. Wypłaty zgromadzonych oszczędności będą możliwe już od 60 roku życia, bez względu na płeć oraz to, czy ktoś już przeszedł na emeryturę, czy wciąż pracuje. Przewidziano możliwość skorzystania z pieniędzy przed ukończeniem 60 lat. Bez konieczności zwrotu można otrzymać 25 proc. zgromadzonej kwoty w razie poważnej choroby uczestnika PPK, małżonka lub dziecka. Nawet 100 proc. będzie można bezpłatnie „wypożyczyć” na pokrycie wkładu własnego do kredytu na budowę domu lub zakup mieszkania. Dotyczy to jednak tylko osób przed 45 rokiem życia i pod warunkiem zwrotu tych środków przez kolejne 15 lat.

Zarządzanie przez profesjonalistów

System skonstruowano tak, aby zapewnić efektywne zarządzanie gromadzonymi wpłatami. Pracodawca ma wybrać do prowadzenia PPK instytucję, która oferuje najbardziej korzystne warunki zarządzania środkami. Gromadzone na rachunkach PPK pieniądze będą inwestowane w fundusze inwestycyjne, które ograniczają poziom ryzyka w zależności od wieku uczestnika, tzw. fundusze zdefiniowanej daty.

Fundusze takie uwzględniają konieczność zmniejszania ryzyka inwestycyjnego wraz z wiekiem uczestnika, dlatego w miarę upływu czasu zwiększają zaangażowanie w bezpieczne obligacje, a zmniejszają w akcje. Ponadto ogólny udział inwestycji w walucie innej niż polski złoty nie może przekroczyć 30 proc. Aby zostać dopuszczonym do udziału w systemie PPK, instytucje finansowe muszą spełnić wiele określonych ustawowo warunków.

Oszczędnościami uczestników będzie mogła zarządzać tylko instytucja, która ma co najmniej trzyletnie doświadczenie w zakresie zarządzania funduszami inwestycyjnymi typu otwartego, funduszami emerytalnymi lub otwartymi funduszami emerytalnymi, a w przypadku zakładów ubezpieczeń co najmniej trzyletnie doświadczenie w zakresie oferowania ubezpieczeń z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym. Ustawowo ograniczono łączne koszty zarządzania PPK do maksymalnie 0,6 proc. wartości oszczędności zgromadzonych na rachunku pracownika. Instytucje finansowe będą mogły pobierać dodatkowe wynagrodzenie za wynik (do 0,1 proc.) tylko wtedy, gdy od momentu utworzenia funduszu zarobią więcej, niż wynosiło oprocentowanie pięcioletnich obligacji skarbowych.

Korzyści dla firm i gospodarki

Eksperci przewidują, że w przypadku pracodawcy PPK będzie miało wpływ na niższy wskaźnik rotacji pracowników. PPK spowoduje także dostęp do tańszego, krajowego kapitału finansującego rozwój polskich firm.

PPK staną się obligatoryjnym elementem pakietu świadczeń dla pracowników, umożliwiającym pracodawcom wzmacnianie swojego wizerunku na rynku pracy. W ocenie skutków regulacji ustawy założono, że instytucje finansowe w okresie do 3–5 lat od momentu utworzenia PPK nie będą osiągać zysków z tytułu zarządzania nimi. Wpłaty pracodawcy wnoszone do PPK zostały zwolnione ze składek na ubezpieczenie społeczne (ZUS), a dodatkowo staną się kosztem uzyskania przychodu dla pracodawcy, obniżając jego podatki. Kilkanaście miliardów oszczędności gromadzonych co roku w ramach PPK powinno dać nowy impuls rozwojowy, stworzyć silny lokalny rynek kapitałowy, zmniejszyć zadłużenie zagraniczne, podnieść poziom majątku Polaków, przyspieszyć inwestycje i wzrost gospodarczy z korzyścią dla pracowników i pracodawców.

Państwo zadba o bezpieczeństwo systemu

Obowiązki administracyjne w prowadzeniu PPK zostały w większości przeniesione na instytucję finansową. Odpowiedzialnym za wdrożenie i działanie systemu PPK jest państwowy Polski Fundusz Rozwoju (PFR). To na PFR spoczywa obowiązek stworzenia systemu Ewidencji PPK, czyli rejestru wszystkich uczestników, instytucji finansowych i podmiotów zatrudniających, oraz portalu internetowego poświęconego PPK. Będą to duże i szczególnie w odniesieniu do Ewidencji PPK skomplikowane systemy informatyczne. Dodatkowo spółka zależna od Funduszu, czyli PFR, Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych, będzie gwarantowała pracodawcom i pracownikom dostęp do oferty PPK. Nie będzie mogła odmówić stworzenia PPK dla żadnej firmy. Ze względu na skalę programu planuje się stopniowe (co 6 miesięcy) włączanie do niego kolejnych grup w okresie 2 lat, począwszy od największych przedsiębiorstw aż do najmniejszych firm. Zgodnie z terminami wskazanymi w ustawie podmioty zatrudniające co najmniej 250 osób do 26 września 2019 r. mają podpisać umowy o zarządzanie PPK, a do 10 października 2019 r. umowy o prowadzenie PPK. Termin przekazania pierwszych wpłat ustalono na 15 listopada 2019 r.

 Wpłaty i premie

Wpłaty na konto PPK będą pochodzić z trzech źródeł: od pracodawcy, pracownika i państwa.

Wpłata pracodawcy to minimum 1,5 proc. wynagrodzenia brutto pracownika i może zostać zwiększona do maksymalnie 4 proc. wynagrodzenia.

Pracownik wpłaca 2 proc. wynagrodzenia brutto. Może podnieść tę kwotę, ale nie więcej niż do 4 proc. Wpłata ze strony pracownika może zostać obniżona do 0,5 proc. pensji, pod warunkiem że jego łączne wynagrodzenie osiągane z różnych źródeł nie przekracza 1,2 płacy minimalnej (obecnie 2,7 tys. zł). Każdy decydujący się na udział w PPK otrzyma jednorazowo 250 zł wpłaty powitalnej. Dodatkowo co roku jego konto będzie uzupełniane o co najmniej 240 zł z Funduszu Pracy. Wpłatę powitalną otrzymają ci, którzy przez co najmniej trzy pełne miesiące będą uczestnikami PPK i za te miesiące odprowadzą składki.

Premię roczną otrzymają osoby, których wpłaty podstawowe i dodatkowe w danym roku wynoszą co najmniej 3,5 proc. sześciokrotności minimalnego wynagrodzenia. Zarówno wpłata powitalna, jak i coroczna dopłata nie zostały uznane za dochód, więc nie zostaną obciążone podatkiem PIT. Ustawa dopuszcza, że pracodawca i uczestnik PPK mogą zaprzestać wpłat. Dotyczy to wyjątkowych sytuacji, np. przestoju ekonomicznego, groźby niewypłacalności firmy czy zaprzestania prowadzenia działalności lub jej ograniczenia na skutek powodzi i braku środków na wypłatę wynagrodzeń dla pracowników.

System nie przyjmie wszystkich

Do systemu PPK nie mogą przystąpić funkcjonariusze służb mundurowych, za których nie są odprowadzane składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe do ZUS. Nie wejdą też do niego samozatrudnieni, czyli osoby prowadzące jednoosobową działalność. Muszą natomiast wejść pracodawcy zatrudniający w związku z prowadzoną działalnością nawet jedną osobę, za którą odprowadzają składki emerytalne i rentowe do ZUS. Jeśli firma liczy do 9 osób, nie trzeba będzie tego robić, pod warunkiem że wszyscy pracownicy złożą deklarację rezygnacji z udziału w PPK. W ustawie przewidziano tzw. automatyczny zapis osób zatrudnionych w wieku od 18 do 55 lat, o ile pracownik nie zrezygnuje z uczestnictwa w programie. Osoba w wieku 55–70 lat musi złożyć wniosek do pracodawcy o dołączenie do programu, wcześniej pracodawca ma obowiązek poinformować go o takiej możliwości. Pracownik, który zrezygnuje z uczestnictwa w PPK, będzie ponownie automatycznie zapisywany do systemu co cztery lata, począwszy od 1 kwietnia 2023 r.

(AMC)

 Artykuł powstał we współpracy z Polskim Funduszem Rozwoju.