Misja: wspieramy patriotyzm gospodarczy

Kiedy Polska po długim okresie rozbiorów powróciła na mapę Europy, aż 8 mln jej obywateli pozostawało poza granicami kraju. To blisko ¼ wszystkich żyjących wówczas Polaków. Emigranci włączyli się w odbudowę polskiej państwowości, przekazując pieniądze przez znajomych powracających do kraju.

W 1929 r., kiedy na nowojorskiej giełdzie gwałtownie spadły ceny praktycznie wszystkich akcji, pociągając za sobą łańcuch bankructw i zadłużenia, prawie wszystkie kraje na świecie dotknął wielki kryzys. Miliony ludzi straciły pracę. Wraz z dużym bezrobociem na masową skalę pojawili się spekulanci i oszuści.

Bank to nie tylko biznes

Ministerstwo Skarbu odrodzonej Polski ruszyło na ratunek swoim obywatelom, którzy chcieli pomóc rodzinom w kraju oraz szukali dobrego zabezpieczenia dla swoich oszczędności. Powołano Bank Polska Kasa Opieki Spółka Akcyjna, na czele którego stanął były legionista i wielki patriota Henryk Gruber. Bank był dla niego misją nie tylko na polu biznesu. Za jego pośrednictwem chciał budować markę Polski na świecie. W swoich notatkach zapisał:

„Fałszywe wieści, tendencyjne artykuły, złośliwe wywiady i plotki skierowane przeciwko Polsce, przewijały się przez łamy różnojęzycznej prasy. Zatrute ich ostrze było dotkliwe i nasuwało ideę reformy dotychczasowego systemu i stworzenia niezależnej komórki, głoszącej prawdę o Polsce”.

Miał to zmienić stworzony przez niego Polski Instytut Współpracy z Zagranicą, ale i też Bank Pekao za pośrednictwem swoich zagranicznych placówek. To właśnie one we Francji, Palestynie, Argentynie i Stanach Zjednoczonych pełniły ważne funkcje społeczne i kulturowe. Były ośrodkami polskości, które inicjowały i podtrzymywały życie polskiej diaspory, a przede wszystkim budowały nowoczesny patriotyzm, oparty na myśleniu o silnej gospodarce kraju.

Wsparcie polskich inicjatyw i rozwoju

Stanisław Rączkowski, pracownik przedwojennego paryskiego oddziału Polskiej Kasy Opieki, późniejszy profesor nauk ekonomicznych, tak wspominał swoją pracę w paryskim oddziale Pekao:

„Przyjeżdżali do mnie robotnicy z zagłębia węglowego z północnej i środkowej Francji i przywozili pieniądze. Otwierałem im książeczki oszczędnościowe. Nieraz ich pytałem, czy nie wygodniej byłoby im jednak przesłać pieniądze do kraju pocztą. Odpowiadali, że wolą przyjeżdżać. U nas mogą porozmawiać po polsku. Mieli zaufanie do mnie, oczekiwali rady na temat sposobów lokowania pieniędzy. Dobrze się u nas czuli”.

Zagraniczne oddziały banku wspierały młode polskie inicjatywy biznesowe. W 1933 r. oddział argentyński udzielił pożyczki hipotecznej Spółce Kolonizacyjnej „Vistula”. Pożyczka ta umożliwiła ocalenie pierwszego polskiego przedsiębiorstwa kolonizacyjnego. Rok później Oddział Palestyński zaprezentował się na Targach Lewantyńskich z własnym stoiskiem, gdzie prezentowano wyroby krajowe i bogactwa naturalne Polski. W Paryżu bank kupił upadającą księgarnię Gebethner i Wolff – Księgarnia Polska i założył bibliotekę oświatową w Domu Polskim, a w Lens i Freyming-Merlebach – czytelnie. Czytelnia powstała również w Buenos Aires.

Jednym z najważniejszych elementów misji Banku Polska Kasa Opieki było promowanie oszczędzania pieniędzy. Służyły temu obchody Międzynarodowego Dnia Oszczędności, często urządzane jednocześnie z Narodowym Świętem Niepodległości. Tylko w 1937 r. w obchodach na terenie Francji wzięło udział ponad 50 tys. Polaków! Już rok później z satysfakcją odnotowano, że „społeczeństwo wychodźcze organizuje samorzutnie takie obchody, dowodząc tym, że idea oszczędności została należycie zrozumiana i że przynosi ona korzyści szerokim masom emigracji”.

Wartości pozostają niezmienne

Również współcześnie Bank Pekao SA, jako jedna z instytucji, zapewnia bezpieczeństwo finansowe Polaków. Wartości i idee, które przyświecały Polakom ponad 100 lat temu, wielokrotnie przypominał prezydent Lech Kaczyński – wielki propagator idei patriotyzmu gospodarczego. Podczas sejmowego orędzia, wygłoszonego 22 maja 2009 r., mówił, że „nieskrępowany żadnymi regułami rynek nie jest odpowiedzią na wszystkie problemy. Solidarność, spoistość tkanki społecznej jest dla rozwoju gospodarczego równie niezbędna jak konkurencja w mnożeniu zysków i indywidualne ambicje. Wolność i solidarność powinny się nawzajem wspierać. Siła gospodarki bierze się z ludzkiej pracy. To ona prowadzi do dobrobytu i powiększania narodowego majątku”.

Fundamentem współczesnego patriotyzmu gospodarczego jest państwo, które aby skutecznie realizować swoje zadania wobec obywateli, musi zachować kontrolę nad strategicznymi gałęziami gospodarczymi, takimi jak choćby sektor energetyczny czy finansowy. Istotnym elementem tego ostatniego jest Bank Pekao SA, drugi największy bank uniwersalny w Polsce, z ponad 240 mld zł aktywów. Z jego usług korzysta blisko 6 mln klientów. Na przestrzeni wielu lat swojego działania bank przeszedł ogromną transformację – jako pierwszy w Polsce udostępnił klientom bankomat, pierwszy wprowadził karty kredytowe, usługi biura maklerskiego, wdrożył także takie rozwiązania, jak założenie konta na selfie, bankową aplikację mobilną dla dzieci, jako pierwszy korzystał z biometrii i udostępnił możliwość weryfikacji tożsamości klientów e-dowodem.

Podobnie jak kiedyś przedwojenna Polska Kasa Opieki, tak i dziś Bank Pekao SA wspiera inicjatywy, które wzmacniają markę Polski na świecie, jak choćby organizacja Domu Polskiego w Davos czy wspieranie kongresów gospodarczych. Dzieła sztuki wybitnych twórców z kolekcji banku wypożyczane są na wystawy krajowe i zagraniczne, promując dziedzictwo kulturowe Polski.

Materiał powstał we współpracy z Bankiem Pekao SA