Jest szansa na ekshumacje na Wołyniu

WYWIAD \ Prawo do pochówku to jest podstawowa wartość w każdej cywilizacji. Na terenie Ukrainy chcielibyśmy odnaleźć szczątki tych rodaków, którzy nie doczekali się pogrzebu, a następnie zapewnić im godny pochówek – powiedział „Codziennej” prof. PIOTR GLIŃSKI, wicepremier polskiego rządu oraz minister kultury i dziedzictwa narodowego, w rozmowie z JANEM PRZEMYŁSKIM.
Wicepremier Ukrainy Pawło Rozenko w jednym z ostatnich wywiadów poinformował, że strona ukraińska jest gotowa rozmawiać z Polską o wznowieniu ekshumacji m.in. na Wołyniu. Przekazał również, że w tej sprawie chce się spotkać z Panem w Kijowie.
Termin spotkania nie jest jeszcze ustalony. Cieszę się, że strona ukraińska wykazała chęć powrotu do rozmów. Kanałami dyplomatycznymi będziemy ustalali daty i formy spotkań i mam nadzieję, że uda się znaleźć porozumienie.
Ukraina zakazała przeprowadzania ekshumacji po tym, jak w Hruszowicach w województwie podkarpackim władze samorządowe rozebrały pomnik UPA. Czy to miejsce nie będzie już przedmiotem sporu?
Strona ukraińska przekonywała, że pomnik w Hruszowicach jest również miejscem pochówku ich żołnierzy. Prof. Krzysztof Szwagrzyk wraz ze swoim zespołem z IPN przeprowadzili tam badania archeologiczne. Ich wynik był jednoznaczny – pomnik nie był grobem wojennym. Wykazaliśmy dużo dobrej woli i daliśmy do zrozumienia, że chcemy znaleźć porozumienie. Mam nadzieję, że władze Ukrainy zdecydują się zmienić swoją decyzję i umożliwią naszym ekspertom w uzgodnieniu z gospodarzami przeprowadzenie prac archeologicznych.
Czy Pana zdaniem między Polską a Ukrainą pojawią się jeszcze spory dotyczące upamiętnień, takie jak o pomnik w Hruszowicach?
Sprawa Hruszowic jest raczej zamknięta. Ja od dawna powtarzam, że podstawową kwestią, jeśli chodzi o utrzymanie bardzo dobrych relacji między naszymi państwami, jest możliwość przeprowadzenia ekshumacji. Wszystkie inne kwestie dotyczące upamiętnień możemy indywidualnie rozpatrywać dopiero w momencie, kiedy ta podstawowa sprawa, odnosząca się do zasadniczych humanitarnych wartości cywilizacyjnych, zostanie rozwiązania.
Czy nie uważa Pan, że ekshumacje polskich obywateli, którzy stracili życie na terenie Ukrainy w latach 40. ub. wieku, mogą wywoływać głosy sprzeciwu u naszych południowo-wschodnich sąsiadów?
Powtarzam raz jeszcze: ekshumacje i prawo do pochówku to jest podstawowa wartość w każdej cywilizacji. Podstawowa i bezwarunkowa. Chcemy odnaleźć tych, których do tej pory leżą w bezimiennych mogiłach, i zapewnić im godny pochówek, na który zasługuje każdy człowiek.