Pamięć nie szuka poklasku

Będzie z nami ponad 200 byłych więźniów ocalałych z Auschwitz. To jest duże i miłe zaskoczenie. Obawiałem się, że będzie ich mniej – cieszył się Piotr Cywiński, dyrektor Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu, w przededniu głównych uroczystości 75. rocznicy wyzwolenia niemieckiego obozu, w których weźmie udział m.in. prezydent Andrzej Duda.
To są osoby w podeszłym wieku. To wszystko robimy dla nich, z nimi i przez nich. Oni będą głównymi gośćmi w olbrzymim namiocie, który został zbudowany w byłym Birkenau. Nie politycy, nie głowy koronowane, nie szefowie rządów, ale właśnie oni. To oni będą mieli główne przemówienia. My wszyscy, powojenni, będziemy ich słuchali – podkreślił Piotr Cywiński podczas niedzielnego spotkania z dziennikarzami.
Dyrektor zaznaczył, że w uroczystościach w Miejscu Pamięci weźmie udział ponad 200 ocalałych z Polski i różnych zakątków świata. Będzie też 60 delegacji państw i organizacji międzynarodowych. Wśród nich reprezentanci m.in.: Argentyny, Australii, Belgii, Czech, Francji, Hiszpanii, Niemiec czy Stanów Zjednoczonych. Obecni będą także przedstawiciele Komisji Europejskiej, Rady Europejskiej, ONZ oraz UNESCO.
Oficjalne uroczystości rozpoczną się o godz. 15.30 przed Bramą Śmierci byłego obozu Auschwitz II-Birkenau od przemówienia prezydenta Andrzeja Dudy. Następnie głos zabiorą ocalali z Auschwitz oraz przewodniczący Światowego Kongresu Żydów Ronald Lauder. Następnie podziękowania złoży dyrektor Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu Piotr Cywiński. Na godz. 17 przewidziano oddanie hołdu ofiarom przy pomniku Birkenau.
O istotę dzisiejszych uroczystości, w kontekście ubiegłotygodniowego Światowego Forum Holokaustu w jerozolimskim instytucie Yad Vashem, zapytaliśmy politologa prof. Kazimierza Kika. – Te dwie inicjatywy mają charakter przeciwstawny. Obchody w Jerozolimie były imprezą ofensywną, inspirowaną przez Rosję. Instrumentalnie wykorzystano okoliczność licznych przedstawicieli państw i przedstawiono kraje Związku Sowieckiego w roli ofiar – mówi „Codziennej” prof. Kik.
Politolog podkreśla, że w Oświęcimiu nie pojawią się nowe idee. – Odbędzie się spotkanie z tymi, którzy przeżyli, i zapanuje żałoba po tych, którzy zginęli. Pamięć nie szuka poklasku. Putin w Jerozolimie uprawia politykę, my wspominamy. To postawa defensywna, ale bardziej ludzka – podsumowuje prof. Kik.
Historyk prof. Wiesław Wysocki wskazał z kolei, że „dzisiejsze świadectwa będą przybliżać nas do prawdy”. – Są szalenie potrzebne. Ważne, by resztki ocalałych mogły poświadczyć, jak było naprawdę – powiedział „Codziennej”. Podkreślił, że Polska ma szczególny stosunek do zmarłych, dlatego „zachowaliśmy takie miejsca jak Auschwitz – miejsca wielkiej zagłady i śmierci w gigantycznym wymiarze”.
W 2015 r. na obchodach 70. rocznicy obecnych było prawie 300 byłych więźniów z Polski i z wielu innych krajów świata. Słów świadków słuchali liderzy ponad 50 państw i organizacji międzynarodowych. Oficjalny telewizyjny sygnał, który transmitowany był na żywo na cały świat, wyprodukowała Telewizja Polska. Skorzystało z niego ponad 250 telewizji z wielu krajów. Obchody oglądało na żywo ponad pół miliarda osób.
Niemcy założyli obóz Auschwitz w 1940 r., aby więzić w nim Polaków. Od 1942 r. stał się on największym miejscem zagłady europejskich Żydów. W Auschwitz niemieccy naziści zgładzili co najmniej 1,1 mln ludzi, głównie Żydów, a także Polaków, Romów, jeńców sowieckich i osoby innych narodowości. 27 stycznia 1945 r. do obozu wkroczyli żołnierze Armii Czerwonej.