Przyczynek do oceny politycznej

Tadeusz Mazowiecki był politykiem, który pierwszą – najdłużej trwającą – część swojej działalności politycznej spędził w totalitarnym systemie komunistycznym. Podjął próby politycznego działania w ramach tego systemu. Nie był to akt konformistyczny, lecz próba odnalezienia możliwości autentycznego, choć oczywiście niezwykle umiarkowanego, działania opozycyjnego wewnątrz systemu. Świadomość nieproporcjonalności sił – z jednej strony totalitarny system władzy, a z drugiej nieliczni, usiłujący znaleźć luki w tym systemie – odcisnęła piętno na politycznej osobowości Mazowieckiego. Był gotowy uznawać za satysfakcjonujące w rzeczywistości niewielkie osiągnięcia polityczne. Tej próbie walki z komunizmem należy się niewątpliwie szacunek, jednak była to zła szkoła do działania w sytuacji