Refleks albo kunktatorstwo

Kto przeszedł już szmat drogi, wie, że w życiu rzadko zdarzają się prawdziwe punkty zwrotne. Te, które elektryzują widzów w każdym dobrym filmie i po jego zakończeniu ukazują w innym świetle początek. Dotyczy to zarówno karier ludzkich, zmagań cywilizacyjnych, jak i losów narodów. Sprostać wymogom chwili mogą tylko ci ludzie i te narody, które są przygotowane na historyczny moment. Jak mawiał Piłsudski, „przepracują w sobie” przyszłe konfrontacje. Gdy zwycięstwo lub choćby szansa wygranej spada na oszołomionych nagłą możliwością, ich reakcja jest zawsze spóźniona lub nieadekwatna do możliwości. Zaskoczenie i brak refleksu nie są spowodowane krótkotrwałością momentu historycznego, lecz poprzednimi zaniechaniami. Na co dzień przybierają one postać gniewnego powstrzymywania się przed