Historyk skrajnie niepodległościowy

Janusz Kurtyka, w latach 2005–2010 prezes Instytutu Pamięci Narodowej, był w pierwszej dekadzie XXI w. jednym z najważniejszych uczestników polskiej debaty publicznej, a zwłaszcza tego nurtu dyskursu historycznego, który koncentrował się na procesie wychodzenia z komunizmu oraz powinnościach państwa w tym zakresie. Pięć lat po śmierci jego postać i poglądy są nadal ważnym punktem odniesienia w wielu debatach publicznych. Dychotomia – charakterystyczna dla jego spojrzenia na przeszłość, na historię, w której widział dwie strony sporu: tradycję niepodległości i tradycję zdrady narodowej, a między nimi ludzi z różnych względów wspierających to jedną, to drugą stronę – kształtowała również jego pojmowanie roli IPN u. Instytut wolnych ludzi Jeśli Instytut, co zapisano w preambule ustawy,