Rodzinny biznes nie patrzy w przyszłość

PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ \ Polskie firmy rodzinne rosną coraz szybciej i chcą zdobywać kolejne rynki zagraniczne. Jednak 60 proc. z nich wciąż nie przygotowało się do przekazania biznesu następcom, co może osłabić ich rynkową pozycję.
Rozwój polskich przedsiębiorstw rodzinnych zaczął się przed prawie 30 laty i dziś nadchodzi czas przekazania sterów w ręce następców. Z najnowszego raportu „Badanie firm rodzinnych 2016” przygotowanego przez analityków PwC przy współpracy z Instytutem Biznesu Rodzinnego wynika, że w najbliższych pięciu latach aż 72 proc. firm rodzinnych w Polsce przejdzie w ręce następnego pokolenia. Dla 30 proc. właścicieli przekazanie firmy następcom to jedno z najważniejszych wyzwań w perspektywie najbliższych pięciu lat.
Niestety tylko 41 proc. z nich ma plan sukcesji na stanowiskach kierowniczych. Na świecie taki plan ma 55 proc. właścicieli rodzinnych firm. Z badania zorganizowanego przez PwC wynika, że dobrze opracowany i zakomunikowany plan sukcesji istnieje tylko w 9 proc. krajowych przedsiębiorstw. Około 6 proc. respondentów z naszego kraju zamierza zatrudnić profesjonalnych menedżerów do zarządzania, a o sprzedaży firmy myśli 9 proc. Wielu polskich właścicieli niechętnie myśli o angażowaniu osób spoza rodziny do sprawowania odpowiedzialnych funkcji. Tymczasem na świecie według raportu „Next Generation Survey 2016” aż 69 proc. właścicieli rozważa zatrudnienie zewnętrznych menedżerów.
Piotr Woźniakiewicz, starszy menedżer w PwC i współautor raportu, zwraca uwagę, że w części firm rodzinnych dominuje przeświadczenie, iż wszelkie „pisemne umowy” należy stosować tylko w relacjach z obcymi. Pojawia się przekonanie, że spisywanie ustaleń rodzinnych to coś niewłaściwego lub też oznaka braku wzajemnego zaufania. – Spisane zasady ładu rodzinnego, choć w istotnej części formalnie niewiążące, odgrywają ogromną rolę psychologiczną i z góry zapobiegają wielu potencjalnym sporom – powiedział ekspert PwC.
We wcześniejszym badaniu, które w 2015 r. przeprowadziła Fundacja Firmy Rodzinne, podkreślono rosnące znaczenie w polskiej gospodarce przedsiębiorstw prowadzonych od pokoleń przez rodziny. Wynika to głównie z powszechnego przeświadczenia, że tacy właściciele bardziej dbają o jakość wytwarzanych produktów. Polacy zaś są skłonni dodatkowo płacić za wysoką jakość i lokalne pochodzenie. Siła firm rodzinnych tkwi także w możliwości szybkiego podejmowania decyzji i elastyczności w dostosowywaniu się do aktualnych potrzeb konsumentów.
Jednak problemem dla firm rodzinnych będzie zmiana pokoleniowa wśród pracowników. Do 2020 r. połowę zatrudnionych na świecie będą stanowiły osoby urodzone pomiędzy 1984 a 1997 r. Według raportu PwC wymaga to od firm, także rodzinnych, stworzenia środowiska pracy odpowiadającego potrzebom młodego pokolenia, dobrze odnajdującego się w świecie transformacji cyfrowej, ale oczekującego m.in. elastycznego czasu pracy.
Badanie firm rodzinnych jest przeprowadzane przez PwC co dwa lata. W tegorocznej edycji wzięły udział 2802 osoby z 50 krajów, w tym 34 ankietowanych z Polski. Wszystkie badane firmy miały roczne przychody powyżej 10 mln dol.