Skutecznie walczą o prawa pracownicze

Pierwsze podsumowanie wspólnej akcji NSZZ „Solidarność” oraz Państwowej Inspekcji Pracy „13 zł… i nie kombinuj” pokazuje, że nawet co czwarta kontrolowana firma nie przestrzega prawa pracy, a co dziesiąta nie chce płacić pracownikom minimalnej stawki godzinowej.
Inspektorzy PIP‑u przeprowadzili do tej pory w ramach wspomnianej akcji ponad 3 tys. kontroli. 28 proc. skontrolowanych firm miało na koncie różnego rodzaju nieprawidłowości. Czasem były to drobne uchybienia, ale zdarzały się też poważne, skutkujące np. zaniżaniem minimalnej stawki godzinowej. Takie praktyki wykryto w 9 proc. firm, a dotknęły one 4 tys. osób.
Zdaniem Marka Lewandowskiego, rzecznika Solidarności, przeważająca większość firm przestrzega prawa. Najgorzej jest w małych przedsiębiorstwach, gdzie nie ma prężnych organizacji związkowych. – Dzięki naszej akcji pracownicy poznali swoje prawa i postanowili z nich skorzystać – powiedział w rozmowie z „GPC” rzecznik Solidarności. Nowe przepisy ustanawiające minimalną stawkę godzinową w wysokości 13 zł obowiązują od początku tego roku. Nie wszystkim firmom to odpowiada, bo sięgają po różne wybiegi, by zaniżać płace. Jak zauważył przewodniczący Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” Piotr Duda, w niektórych firmach działały mechanizmy wręcz patologiczne. – To choćby słynne już wydzierżawianie odkurzacza pani sprzątaczce za 500 zł, gdy podpisuje się z nią umowę na 13 zł za godzinę – stwierdził. Właściciele firm każą sobie też płacić za odzież roboczą.
Rzecznik Solidarności dodał, że akcja ma zadanie przede wszystkim prewencyjne i nie chodzi w niej o masowe karanie pracodawców. Pokazują to też dane PIP‑u. Inspektorzy najczęściej pozostawiali do realizacji wnioski pokontrolne, których było 1100, lub ustne polecenia. Natomiast mandatów nałożyli tylko 43, na łączną kwotę ponad 55 tys. zł. Skierowali też 14 wniosków do sądów oraz zastosowali 42 środki oddziaływania wychowawczego.
Komisja Krajowej NSZZ „Solidarność” razem z Instytutem Zrównoważonych Zamówień Publicznych oraz Federacją Przedsiębiorców Polskich prowadzi też akcję piętnowania szczególnie rażących rozstrzygnięć przetargów w systemie zamówień publicznych. W ramach tej akcji zamawiający otrzymują tzw. żółtą kartkę, jeśli wybierają oferty z zaniżonymi wynagrodzeniami, poniżej wynagrodzenia minimalnego lub nie stosują klauzul społecznych. Napiętnowano już w ten sposób wiele instytucji samorządowych, a nawet ZUS. To też skuteczna akcja. Jak poinformował rzecznik Zakładu Wojciech Andrusiewicz, prezes ZUS‑u prof. Gertruda Uścińska nakazała w pilnym trybie wypowiedzieć umowę z firmą, która wygrała przetarg na ochronę oddziału, gdzie złamano przepisy o minimalnej stawce godzinowej. Zakład poprosił też wszystkich kontrahentów o informację dotyczącą przestrzegania obowiązującego prawa.