BGK na rzecz społeczności lokalnych i regionów

fot. adobestock
fot. adobestock

Projekty \ Program Inwestycji Strategicznych wspiera polskie przedsiębiorstwa

BGK uczestniczy w przedsięwzięciach finansujących zarówno projekty infrastrukturalne w krajach Trójmorza (Fundusz Trójmorza), jak i inwestycje samorządowe (Rządowy Fundusz Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych).

Do 15 sierpnia trwa pierwsza, przedłużona o dwa tygodnie edycja pilotażowego naboru wniosków w ramach Rządowego Funduszu Polski Ład: Programu Inwestycji Strategicznych, skierowanego do samorządów i ich związków na bezzwrotne dofinansowanie inwestycji publicznych. Z kolei Fundusz Trójmorza, którego pomysłodawcą i jedną z instytucji uczestniczących jest BGK, po dwóch latach od inauguracji może wykazać się blisko miliardem euro zgromadzonego kapitału, dziesięcioma inwestorami oraz trzema realizowanymi projektami infrastrukturalnymi.

Program Inwestycji Strategicznych – dla samorządów

Rządowy Fundusz Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych (RF Polski Ład) ma na celu dofinansowanie projektów inwestycyjnych, realizowanych przez gminy, powiaty i miasta lub ich związki w całej Polsce. Chodzi o pobudzenie inwestycji we wszystkich regionach Polski, wsparcie rozwoju przedsiębiorstw i poprawę warunków życia Polaków. Samorządy dostają do 95 proc. bezzwrotnego dofinansowania, czyli refundacji środków poniesionych na rozmaite inwestycje infrastrukturalne. Wysokość bezzwrotnego dofinansowania zależna jest od obszaru priorytetowego, w którym mieści się planowana inwestycja. Program realizowany jest poprzez promesy inwestycyjne udzielane przez BGK. 

Podczas wypełniania wniosku należy wskazać jeden z 35 obszarów inwestycyjnych. Każdy obszar mieści się w jednym z czterech priorytetów o różnej wadze.

Wysokość dofinansowania zależała od obszaru priorytetowego inwestycji:

  • priorytet 1: 95 proc. wartości inwestycji (minimum 5 proc. udziału własnego);
  • priorytet 2: 90 proc. wartości inwestycji (minimum 10 proc. udziału własnego);
  • priorytet 3: 85 proc. wartości inwestycji (minimum 15 proc. udziału własnego);
  • priorytet 4: 80 proc. wartości inwestycji (minimum 20 proc. udziału własnego).

W obecnie trwającym, pierwszym, pilotażowym naborze największą wagę, a tym samym szansę na dofinansowanie mają m.in. inwestycje w infrastrukturę wodno-kanalizacyjną, infrastrukturę drogową, modernizację źródeł ciepła na zeroemisyjne czy w gospodarowanie odpadami.

Obszary priorytetowe

W Programie Inwestycji Strategicznych samorządy mogą wnioskować o dofinansowanie inwestycji z 35 obszarów podzielonych w ramach czterech priorytetów.

  • Priorytet 1: budowa (lub modernizacja) infrastruktury drogowej; infrastruktury wodno-kanalizacyjnej, w tym oczyszczalni; źródeł ciepła sieciowego zeroemisyjnego; indywidualnych źródeł ciepła zeroemisyjnego; infrastruktury gospodarki odpadami, w tym spalarni, przetwarzanie biologiczne, segregacja; OZE.
  • Priorytet 2: budowa (lub modernizacja) źródeł ciepła sieciowego niskoemisyjnego; sieci ciepłowniczej; infrastruktury elektroenergetycznej, w tym oświetleniowej; infrastruktury kulturalnej i turystycznej; infrastruktury sportowej. A ponadto: tabor z napędem zeroemisyjnym; cyfryzacja usług publicznych i komunalnych; poprawa efektywności energetycznej budynków i instalacji publicznych; innowacyjne rozwiązania w elektroenergetyce; rewitalizacja obszarów miejskich.
  • Priorytet 3: budowa (lub modernizacja) infrastruktury technicznej drogowej; infrastruktury tramwajowej, w tym zajezdni; infrastruktury kolejowej, w tym stacji utrzymaniowo-naprawczej; infrastruktury transportu wodnego; indywidualnych źródeł ciepła niskoemisyjnego; kanalizacji deszczowej; infrastruktury społecznej; infrastruktury edukacyjnej. A ponadto: tabor transportu kolejowego; tabor transportu tramwajowego; tabor z napędem niskoemisyjnym; gospodarka wodna, w tym melioracja, retencja, osuszanie; rewitalizacja obszarów i/lub budynków zdegradowanych i/lub poprzemysłowych.
  • Priorytet 4: tabor zbiorowego transportu drogowego; tabor zbiorowego transportu wodnego; budowa lub modernizacja infrastruktury telekomunikacyjnej; budowa i organizacja inkubatorów przedsiębiorczości; budowa i organizacja parków naukowo-technologicznych. A ponadto inne, mające na celu przeciwdziałanie COVID-19, o których mowa w art. 2 ust. 2 Ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych ze zwalczaniem pandemii COVID-19.

Pierwsza edycja pilotażowego naboru wniosków rozpoczęła się 2 lipca i potrwa do 15 sierpnia 2021 r. Co jednak istotne, wnioski o nadanie dostępu do Aplikacji Polski Ład, poprzez którą należy je składać, można przesyłać do 8 sierpnia 2021 r. włącznie.

Decyzję o dofinansowaniu danej inwestycji z programu na podstawie złożonego wniosku podejmuje premier. Po jego decyzji BGK wystawia promesę wstępną, dzięki której samorząd/związek JST może uruchomić postępowanie zakupowe niezbędne do realizacji inwestycji. Następnie po rozstrzygnięciu postępowań zakupowych samorząd/związek JST wnioskuje do BGK (za pośrednictwem Aplikacji Polski Ład) o udzielenie promesy inwestycyjnej dofinansowania inwestycji ze środków programu. W kolejnym kroku, po podpisaniu umów z wykonawcą/wykonawcami i realizacji inwestycji (lub jej etapów) samorząd/związek JST wnioskuje do BGK o wypłatę z promesy (lub jej transzy), zgodnie z harmonogramem realizacji inwestycji. Wypłaty będą realizowane w tzw. oknach płatniczych ogłaszanych na stronie internetowej banku.

O ile inwestycja, o dofinansowanie której w ramach programu występuje samorząd/związek samorządów, zostanie zakwalifikowana do więcej niż jednego z czterech wymienionych obszarów, bank pod uwagę bierze najwyższy priorytet spośród obszarów wybranych we wniosku o dofinansowanie. W pierwszym naborze najwyższy priorytet mają:

  • budowa lub modernizacja infrastruktury drogowej;
  • budowa lub modernizacja infrastruktury wodno-kanalizacyjnej, w tym oczyszczalni;
  • budowa lub modernizacja źródeł ciepła sieciowego zeroemisyjnego;
  • budowa lub modernizacja indywidualnych źródeł ciepła zeroemisyjnego;
  • budowa lub modernizacja infrastruktury gospodarki odpadami, w tym spalarnie, przetwarzanie biologiczne, segregacja;
  • odnawialne źródła energii.

Fundusz Trójmorza

Istniejący od dwóch lat Fundusz Trójmorza (FT) to finansowy wymiar Inicjatywy Trójmorza. Finansuje komercyjne projekty infrastrukturalne w regionie w trzech obszarach – energetyki, transportu i technologii cyfrowych. Sama Inicjatywa Trójmorza została powołana w 2015 r. na szczeblu prezydenckim jako platforma współpracy państw położonych między Adriatykiem, Bałtykiem i Morzem Czarnym. Członkami Inicjatywy Trójmorza są: Austria, Bułgaria, Chorwacja, Czechy, Estonia, Litwa, Łotwa, Polska, Rumunia, Słowacja, Słowenia, Węgry. Kraje te, poza Austrią, Czechami i Słowacją, są też inwestorami w Funduszu. Strategicznym celem Inicjatywy Trójmorza jest wzmacnianie spójności UE poprzez zacieśnienie współpracy infrastrukturalnej, energetycznej i gospodarczej państw Europy Środkowej.

Inicjatywa Trójmorza ma na celu m.in. rozbudowę infrastruktury transportowej, energetycznej i cyfrowej na linii północ–południe poprzez wspieranie projektów transgranicznych i makroregionalnych o znaczeniu strategicznym dla państw regionu.

Narzędzie do przyciągania kapitału prywatnego

Dla gospodarek naszego regionu Europy Fundusz stanowi narzędzie do przyciągania kapitału prywatnego, którego, jak się wydaje, w krajach naszego regionu do tej pory brakowało – mówił w wywiadzie dla portalu 300gospodarka.pl I wiceprezes BGK Paweł Nierada.

– Z drugiej strony Fundusz stanowi bardzo wygodne narzędzie dla globalnych inwestorów finansowych – dodaje. – Daje im bowiem możliwość czerpania ze stabilności naszego regionu i jednocześnie bardzo wysokich zwrotów, zwłaszcza w porównaniu z krajami tzw. starej Europy. Szczególnie że mówimy tu o relatywnie pewnych i bezpiecznych inwestycjach infrastrukturalnych. Jednak nasza część Europy charakteryzuje się tym, że jest nas stosunkowo dużo, jeśli chodzi o kraje i nacje. Z perspektywy globalnego inwestora analiza finansowa i ryzyk takich krajów jak Chiny czy Indie de facto zajmuje tyle samo czasu, co analiza krajów takich jak Polska, kraje bałtyckie czy kraje bałkańskie. Przy czym ich potencjał ekonomiczny jest różny. Dzięki FT przed potencjalnymi inwestorami otwieramy cały region, potencjał 120 mln mieszkańców wszystkich gospodarek Trójmorza. To ta nowa jakość w podejściu do inwestycji w regionie przyciąga globalnych inwestorów do Funduszu – podkreśla wiceprezes.

Trzy pierwsze inwestycje

Lista strategicznych projektów infrastrukturalnych została przyjęta podczas trzeciego szczytu Trójmorza w Bukareszcie i stanowi punkt wyjścia w definiowaniu strategicznej infrastruktury tego regionu. Projekty te finansowane będą głównie z funduszy publicznych poszczególnych krajów, a także środków unijnych. Te projekty z listy, które mają charakter komercyjny, mogą też starać się o finansowanie z Funduszu Trójmorza. Ostateczna decyzja o inwestycji należy jednak do niezależnego Komitetu Inwestycyjnego Funduszu.

– Pomimo pandemii w bardzo krótkim czasie od powołania Funduszu dokonaliśmy pierwszych inwestycji. Pierwszej w październiku 2020 r., a ostatniej w maju tego roku – podkreśla Beata Daszyńska-Muzyczka, prezes BGK i przewodnicząca Rady Nadzorczej Funduszu Trójmorza.

– W każdym z trzech obszarów inwestycyjnych Funduszu mamy już po jednej inwestycji. Bardzo ważne jest to, że każda inwestycja dotyczy więcej niż jednego państwa. Takie założenie przyjęliśmy w strategii inwestycyjnej Funduszu. Jestem przekonana, że myśląc w ten sposób – o regionie jako całości, a nie o poszczególnych krajach – jesteśmy w stanie dużo lepiej, efektywniej odpowiedzieć na potrzeby naszych państw w tej części Unii Europejskiej – dodaje Beata Daszyńska-Muzyczka.

Przez dziesięciolecia inwestycje infrastrukturalne w regionie skupiały się na efektywnym połączeniu Trójmorza z centrami przemysłowymi w Europie Zachodniej. Natomiast infrastruktura łącząca kraje północne z południowymi (od Estonii po Chorwację) ma wiele zaległości. To znacząco obniża konkurencyjność regionu i uniemożliwia pełne wykorzystanie geograficznego potencjału, jakim jest położenie między trzema morzami: Adriatyckim, Bałtyckim i Czarnym.

  • W maju 2021 r. Fundusz dokonał swojej pierwszej inwestycji w sektorze energetycznym i nabył udziały w spółce Enery Development GmbH. Spółka ta ma elektrownie słoneczne w Rumunii, Bułgarii, Czechach i na Słowacji. Dzięki pozyskanym środkom Enery zainwestuje ponad 1 mld euro w transformację energetyczną Trójmorza.
  • Kolejną inwestycją, tym razem w sektorze infrastruktury cyfrowej, jest budowa największego i najbardziej wydajnego energetycznie centrum danych w regionie bałtyckim. Projekt realizuje estońska spółka Greenergy Data Centers, której cyfrowe rozwiązania dostępne będą nawet dla 12 krajów regionu.
  • Z kolei pierwszą inwestycją Funduszu w obszarze transportu jest spółka Cargounit – lider rynku wynajmu lokomotyw z siedzibą w Polsce. Z jej lokomotyw (96 elektrycznych i 79 spalinowych) korzystają głównie przewoźnicy z branży petrochemicznej, chemicznej, metalurgicznej, podmioty odpowiedzialne za transport intermodalny oraz przewóz kruszyw. Spółka, która współpracuje z kluczowymi przewoźnikami na europejskim rynku kolejowym, w tym z Orlen KolTrans, Lotos Kolej czy Ciech Cargo, planuje rozszerzenie swojej działalności na kilka państw regionu, co pozwoli obniżyć koszty transportu w krajach Trójmorza.

– Planujemy, że docelowa wielkość Funduszu Trójmorza wyniesie 3–5 mld euro. Obecnie w Fundusz zaangażowanych jest 10 inwestorów, większość z nich to regionalne banki rozwoju; jest też pierwszy inwestor prywatny. Liczymy, że prywatnych środków będzie coraz więcej. Prowadzimy rozmowy z inwestorami ze Stanów Zjednoczonych, Japonii, Korei, Australii i Kanady – mówi Beata Daszyńska-Muzyczka. Prezes BGK zaznacza, że projektów jest dużo. Doradca finansowy Funduszu zidentyfikował dotychczas ponad 180 projektów infrastrukturalnych.

Materiał powstał we współpracy z BGK

     

SUBSKRYBUJ aby mieć dostęp do wszystkich tekstów gpcodziennie.pl

Masz już subskrypcję? Zaloguj się

* Masz pytania odnośnie subskrypcji? Napisz do nas prenumerata@gpcodziennie.pl

W tym numerze