W Karpaczu debatowano o polityce i biznesie

Ponad 4 tysiące przedstawicieli świata polityki, gospodarki, nauki, kultury i mediów z ponad 50 krajów przybyło do Karpacza, by dyskutować o najważniejszych wyzwaniach stojących przed Polską i Europą w czasach pandemii.

Organizowane przez Fundację Instytut Studiów Wschodnich Forum Ekonomiczne nie bez przyczyny określane jest jako „polskie Davos”. Od wielu lat uznawane jest za najważniejsze wydarzenie gospodarcze w regionie Europy Środkowo-Wschodniej, w którym uczestniczą największe osobistości polskiej i europejskiej polityki oraz gospodarki. W zamyśle organizatorów nie jest to typowa konferencja, ale platforma spotkań, na której nie tylko dyskutuje się o bezpieczeństwie, perspektywach rozwoju gospodarczego, współczesnych wyzwaniach i przezwyciężaniu kryzysów, ale także przedstawia konkretne rozwiązania i innowacyjne idee. Przez wiele lat forum odbywało się w Krynicy. W tym roku po raz drugi zorganizowano je w Karpaczu w powiecie karkonoskim, w województwie dolnośląskim.

Jubileuszowa, 30. edycja forum, chociaż odbywała się w czasie pandemicznym, cieszyła się rekordowym zainteresowaniem. Jak poinformował Zygmunt Berdychowski, przewodniczący Rady Programowej Forum Ekonomicznego, na trzydniową konferencję zarejestrowało się ponad 4,3 tysiąca gości. Mogli oni uczestniczyć w ponad 400 wydarzeniach: panelach, debatach, konferencjach, prezentacjach, spotkaniach i wielu imprezach kulturalnych. W programie forum przewidziano dyskusje na najbardziej aktualne tematy gospodarcze, takie jak Nowy Ład, Krajowy Plan Odbudowy, bezpieczeństwo energetyczne, współpraca regionalna. Specjalny blok tematyczny poświęcono ochronie zdrowia. Nie zabrakło też tematów międzynarodowych.

Jak odbudować europejską gospodarkę po pandemii ?

O wyzwaniach związanych z kryzysem wywołanym pandemią dyskutowali podczas jednej z debat premierzy Polski, Ukrainy i Słowenii. Zdaniem premiera Mateusza Morawieckiego dla przyszłego sukcesu w odbudowie po pandemii ważna jest tradycja Solidarności. Wskazał, że należy wdrażać jej idee w życie – stworzyć solidarny, ale też efektywny i wolnorynkowy system społeczno-gospodarczy. Według premiera taka jest też konstrukcja polskiego Nowego Ładu, który określił jako „kontynuację marzeń pokolenia Solidarności”. – Wszystkie nasze założenia – wzmocnienie klasy średniej, budowa bardziej sprawiedliwego, progresywnego systemu podatkowego, uzupełnienie braków w infrastrukturze, wreszcie poprawa jakości służby zdrowia. Obecna sytuacja to swego rodzaju punkt zwrotny w historii świata po COVID-19, który powinien służyć refleksji. A naszą refleksją jest propozycja budowy nowego porządku społeczno-gospodarczego – stwierdził premier Morawiecki. Szef polskiego rządu wskazał, że Polska odchodzi od liberalnego modelu państwa, i przypomniał, że idee, takie jak np. program 500+, spotykały się ze sceptycyzmem, a teraz wiadomo, że jest to oferta dla całego społeczeństwa, pomagająca wszystkim Polakom.

Z kolei Janez Jansa, premier Słowenii, zwrócił uwagę na różnice pomiędzy krajami Europy, ale i podobieństwa, bo wszystkie państwa zostały w pewien sposób dotknięte pandemią. – W przypadku Słowenii istnieje szansa, że jest to ostatni rok, kiedy zajmujemy się pandemią. Teraz trwa odbudowa, ale kolejna ważna rzecz to wzmocnienie odporności, ponieważ w czasie epidemii potrzebne były duże zmiany i reformy. Okazało się przede wszystkim, że powinny zostać zwiększone nakłady na służbę zdrowia. Pod tym względem kraje UE są podobne – stwierdził premier Jansa. Duży nacisk w Słowenii kładzie się na cyfryzację, ale także na branże dotknięte przez pandemię. Jansa zwrócił też uwagę na potrzebę kolejnych inwestycji, w tym państwowych. Zaznaczył jednak, że Słowenia jest – podobnie jak Polska – krajem, który bardzo dobrze poradził sobie z procesem transformacji i nie został dotknięty mocną recesją.

Bardziej skomplikowaną i złożoną sytuację ma Ukraina, która dodatkowo od siedmiu lat boryka się z agresją ze strony Rosji. Premier Denys Shmyhal stwierdził, że obecny kryzys nie ma analogii na przestrzeni ostatnich stu lat. W jego przekonaniu powinniśmy z tego kryzysu wyjść razem. Odniósł się przy tym do słów premiera Morawieckiego, który mówił o solidarności. – Polska kojarzy się z Solidarnością i ta solidarność będzie potrzebna podczas obecnego kryzysu. Razem będzie nam prościej z niego wyjść. Scenariusze są różne, ale nasze wspólne wyzwanie to zapewnienie sprawiedliwego i wspólnego rozwoju i odbudowy. Bogatsi szybciej wychodzą z kryzysu, dlatego najsłabsi potrzebują największego wsparcia – mówił premier Shmyhal. Na Ukrainie opracowany został program wsparcia dla małego biznesu, seniorów, osób ubogich, tych, którzy stracili pracę. Wiele wysiłku w tym kraju wkłada się tam w rozwój branży medycznej – budżet został zwiększony niemal dwukrotnie. Ale dużą uwagę zwraca się też na edukację i produkcję własnych leków.

Kluczowe jest bezpieczeństwo

Sytuację na Ukrainie definiuje agresja ze strony wschodniego sąsiada, dlatego najważniejsze są kwestie związane z bezpieczeństwem. – Zmierzyliśmy się z agresją ze strony Federacji Rosyjskiej i widzimy, jak pomaga nam chociażby digitalizacja. Cyberataki są wielkim wyzwaniem dla Ukrainy, ale też Polski i Słowenii, dlatego już umówiliśmy się na współpracę w tym zakresie. Kolejny aspekt to Nord Stream 2, który też uważam za broń hybrydową przeciwko Ukrainie, Polsce, a nawet Europie, bo prędzej czy później będzie ten gazociąg tak wykorzystany – mówił w Karpaczu Denys Shmyhal.

Takie zjawiska jak pandemia wywołują kryzysy. Być może na naszych oczach kształtuje się nowy świat, w którym bezpieczeństwo jest najważniejszą potrzebą. Mateusz Morawiecki ocenił, że nie wiąże tego typu spraw jedynie z pandemią. Jego zdaniem ostatnie kilkanaście lat to rozwój Dalekiego Wschodu, głównie Chin, gdzie jeden hegemon ewidentnie redefiniuje swoją politykę zagraniczną i priorytety geopolityczne, czego dowodem była sytuacja w Afganistanie. Zdaniem polskiego premiera to wiąże się z nową polityką USA, ale tworzy też nowe perspektywy związane z bezpieczeństwem w oparciu o własne, europejskie zasoby – ale też współpracę z Ukrainą i innymi krajami, dla których bezpieczeństwo jest kluczowe dla zapewnienia wzrostu gospodarczego. – Żyliśmy w idylli przekonania o pełnym bezpieczeństwie, a tymczasem od kilku lat ataki hybrydowe, cybernetyczne i terrorystyczne stworzyły całkiem nową rzeczywistość. Wracamy do podstawowego paradygmatu spokojnego życia społecznego i gospodarczego, dla których kluczowe jest bezpieczeństwo – powiedział premier Morawiecki w Karpaczu. Premier wskazał przykład prowokacji na granicy polsko-białoruskiej, co może być początkiem masowej emigracji. Dlatego też jest to powód, dla którego granice są pilnie strzeżone. Zdaniem premiera Unia Europejska powinna jako całość zabezpieczać swoje granice i mieć techniki odstraszania.

Wsparcie dla gospodarki i rodziny

Podczas forum wiele miejsca poświęcono kwestii rządowego wsparcia, jakie skierowano do polskich firm poszkodowanych w wyniku pandemii. Tutaj ogromną rolę odegrały instytucje wchodzące w skład Grupy Polskiego Funduszu Rozwoju (PFR). Utworzenie 5 lat temu Grupy PFR pozwoliło na stworzenie infrastruktury wsparcia dla rodzimych firm w wielu obszarach. – Udało nam się zbudować nowoczesną infrastrukturę i nowoczesne instytucje, które w momencie kryzysu pandemicznego były w stanie w ciągu kilku tygodni zbudować system, który umożliwił m.in. szybką wypłatę setek tysięcy złotych subwencji finansowych – wskazał Paweł Borys, prezes PFR. Na rolę państwa w radzeniu sobie z wyzwaniami związanymi z globalną pandemią zwrócił uwagę Piotr Gliński, wicepremier, minister kultury, dziedzictwa narodowego i sportu. – Wnioskiem wyciągniętym z czasu pandemii powinno być większe skupienie na państwie oraz rodzinie – wskazał Gliński.

Tak jak to było podczas poprzednich edycji, na forum eksperci ze Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie zaprezentowali „Raport SGH i Forum Ekonomicznego”, w którym przedstawiono kluczowe problemy i wyzwania stojące przed Polską i krajami Europy Środkowo-Wschodniej. W tym roku wiele miejsca w raporcie poświęcono społecznym i gospodarczym skutkom pandemii COVID-19, takim jak zmiany na rynku pracy, w tym spadek emigracji zarobkowej, sytuacja służby zdrowia, reakcje polityki podatkowej na kryzys spowodowany przez pandemię czy sytuacja sektora bankowego. Jeden z rozdziałów raportu dotyczy reakcji polskiej polityki podatkowej na kryzys związany z pandemią na tle państw Grupy Wyszehradzkiej. Jak wskazali eksperci z SGH, w każdym z państw V4 (Polska, Czechy, Słowacja i Węgry) znacząco wzrósł dług publiczny. Po etapie wprowadzenia ulg w następstwie kryzysu pandemicznego przyszedł czas na poszukiwanie nowych źródeł wpływów do budżetu państwa. Jaka była pierwsza reakcja władz na pandemię? Wydłużono termin na realizację obowiązków podatników i opóźniono wdrożenie regulacji. Ale zmiany terminów często nie wystarczały i na kolejnych etapach decydowano się dać podatnikom jeszcze więcej czasu.

Nagrody forum

Tradycyjnie podczas forum przyznawane są nagrody dla wyróżniających się w poprzednim roku przedstawicieli świata polityki i biznesu, a także firm i instytucji. Najważniejszą z nich jest nagroda Człowieka Roku Forum Ekonomicznego. W tej edycji imprezy to prestiżowe wyróżnienie otrzymał premier Słowenii Janez Jansa. – Dziś to właśnie tacy ludzie jak Janez Jansa uzmysławiają i przypominają nam o tym, po co była rewolucja Solidarności – powiedział w laudacji Zygmunt Berdychowski, przewodniczący Rady Programowej Forum Ekonomicznego. Nagrodę wręczył premier Mateusz Morawiecki. Podczas uroczystej gali kończącej oficjalnie tegoroczną imprezę została także wręczona Nagroda Specjalna dla społeczeństwa Ukrainy, którą odebrał Denys Shmygal, premier Ukrainy. Po raz pierwszy przyznano Nagrodę Polonijną Forum Ekonomicznego. Jej laureatami zostali Andżelika Borys, przewodnicząca Związku Polaków na Białorusi, oraz Andrzej Poczobut, członek jego rady nadzorczej.

Z kolei podczas gali 30-lecia Forum Ekonomicznego Marek Kuchciński, były marszałek Sejmu , Andrzej Adamczyk, minister infrastruktury, oraz Paweł Borys, prezes Polskiego Funduszu Rozwoju, zostali wyróżnieni tytułami Osobowości Roku. Organizacją pozarządową roku 2020 został Związek Harcerstwa Polskiego. XXX Forum Ekonomiczne w Karpaczu wyróżniło też koncern KGHM Polska Miedź SA, przyznając mu tytuł Firma Roku. Jacek Sasin, wicepremier, minister aktywów państwowych, w laudacji określił KGHM jako perłę polskiej gospodarki, przypominając o tym, że firma ta działa na trzech kontynentach. – Ale nie jest przypadkiem, że właśnie tutaj, na Dolnym Śląsku, firma ta otrzymała nagrodę – podkreślił wicepremier Sasin.