Ostatnia rosyjska wyliczanka

Wszyscy interesujący się Rosją znają słowa przypisywane Filoteuszowi z Pskowa, że pierwszy Rzym upadł na skutek herezji, drugi na skutek zdrady, trzecim Rzymem jest Moskwa, a czwartego… nie będzie. To koncepcja „trzeciego Rzymu”, na którym moskiewskie imperium zbudowało cały sens swojego istnienia i uzasadnienie swoich zbrodni aż do XXI w. Jednak dzisiaj w przypadku Rosji inne zestawienie wydaje się mieć istotniejsze znaczenie. Rosja pierwszy raz przeżyła swoją śmierć w latach 1917–1919, drugi raz w 1941 r., trzeci raz wraz z rozpadem ZSRS. Czwartego razu już nie przeżyje.

Noblista literacki, pisarz Michaił Bunin, świadek potworności bolszewickiego przewrotu i wojny domowej w Rosji, cudem uszedł z życiem z Krymu, który był