Oddać życie za brata Ukraińca

To nie takie proste, nie jest to oczywiste. To przeciw naturalnym odruchom. Zwłaszcza gdy jest się Polakiem ze wschodnich rubieży. Gdy trwa wojna, a Niemcy robią wszystko, by zagrać na uczuciach mniejszości ukraińskiej i uczynić ją swoim narzędziem przeciwko Polakom… Gdy zna się dobrze dramaty, do jakich doprowadza szaleństwo nacjonalizmu… I gdy jest się człowiekiem w pełni sił, przed którym jeszcze długie życie… Gdy słyszy się nad uchem wrzask Niemca: „Ocalisz życie, jak go wydasz!”... Gdy na twarz padają ciosy potężnej pięści żołdaka… Gdy jest się księdzem katolickim…

W ów zimny styczniowy ranek 1943 r. w niewielkiej wsi Gdeszyn nieopodal Hrubieszowa ks. Zygmunt Pisarski, proboszcz tej parafii, poranną mszę odprawił – tak