Waga superciężka – Conrad vs Dostojewski

Skłonność do usprawiedliwiania najokropniejszych zbrodni jest charakterystyczna dla kultury rosyjskiej od wieków i to nie w stylu zachodniego pseudohumanizmu, tłumaczącego zbrodniarza trudnym dzieciństwem, kolorem skóry, brakiem czułości otoczenia, ale przez uznanie, że „musiał” on tę zbrodnię popełnić, ale „przecież się za nią pokajał”. Dlatego Dostojewski, sam katorżnik, tak nienawidził współwięźniów Polaków, gdyż nie chcieli uznać – o kajaniu się nawet nie mówiąc! – swej strasznej winy buntu przeciw świętości samodzierżawia.

Wielka literatura rosyjska XIX w. była na Zachodzie intensywnie promowana z użyciem grubych pieniędzy i tak wybitnych agentów wpływu, jak pisarz Iwan Turgieniew, który pół życia spędził w Baden-Baden na przemian z