Konne patrole i leśne mogiły

Obraz pędzla Ludomira Benedyktowicza ­(1844–1926) zatytułowany „Nad mogiłą powstańca” niezwykle nastrojowo ukazuje tragiczne losy walczących z rosyjskim zaborcą uczestników powstania styczniowego, które w roku 1863 ogarnęło zarówno ziemie centralnej Polski, jak i całe wschodnie Kresy (Litwa, Ukraina).  Widzimy brzozowy krzyż, który od tamtej pory stał się symbolem mogił polskich powstańców, a także pogrążoną w bólu i smutku rodzinę pochyloną nad leśną mogiłą. Centralne postacie malarskiego zbiorowego portretu to klęczący najbliżej grobu siwobrody starzec, zrozpaczony stratą potomka, ale dumny z jego patriotycznej postawy. oraz młoda kobieta, wdowa po poległym powstańcu. Na ich obliczach nie widać zwykłych łez, raczej głęboką zadumę