Filary tożsamości

Izrael od połowy lat 60. czyni Holokaust oraz dwa tysiące lat diaspory żydowskiej osią swojej historii. Traumę Żydów należy zrozumieć. Państwo polskie opowiedziało się za stawieniem heroicznego oporu III Rzeszy, ale Żydzi nie mieli nawet wyboru – to ich Niemcy przede wszystkim skazali na eksterminację. Wszystkie państwa budują filar swojej tożsamości historycznej: Brytyjczycy skupiają się na postawie woli walki z Niemcami w czasach Churchilla, Francuzi sięgają do rewolucji 1789 r., Polacy do walki o wolność „waszą i naszą”. Ta świadomość nie musi się zwalczać, ona może współgrać ze sobą i budować świadomość europejską, zachodnią. Niektóre narody mają problem, by dołączyć do tej szerszej tożsamości: Rosjanie musieliby odrzucić myślenie imperialne, Niemcy – wielkomocarstwowe sentymenty. A