Konstytucja 3 maja. Od ospałości do nadziei

Konstytucja 3 maja 1791 r., święto nadziei na odrodzenie I Rzeczypospolitej, nie ocaliła naszej ojczyzny przed zaborami. A jednak stała się wiekopomnym świadectwem reform podjętych w ostatnich dekadach i politycznej determinacji stronnictwa patriotycznego, które chciało uwolnić ojczyznę spod wpływów Rosji i Prus.

Niewiele dzieliło nas od tego, by XVIII w. zapisał się w dziejach Rzeczypospolitej jedynie jako stulecie głupoty, hańby i zaprzaństwa. Pozory rozkwitu czasów saskich: „Za króla Sasa jedz, pij i popuszczaj pasa”, kraj jak spichlerz obcych armii, ułuda „złotej wolności” i „praw kardynalnych” gwarantowanych przez Rosję, wątły pokój oparty na przekonaniu, że „nierządem Polska stoi”, armia okrojona do 24 tys.