Testament Tadeusza Kościuszki

HISTORIA I TOŻSAMOŚĆ \ Kościuszko w USA widział nową ojczyznę – taką, jaką chciał widzieć Polskę

numer 2669 - 27.06.2020Społeczeństwo

Tadeusz Kościuszko, bohater narodów polskiego i amerykańskiego, pozostawił po sobie testament, w którym przekazywał swój znaczny majątek na wyzwolenie i kształcenie niewolników w USA. Ważniejszy jest jednak jego testament duchowy, wynikający z całej działalności: nie ma wolnych narodów bez wolnych ludzi. Kościuszko wierzył, że w ten sposób można budować wolny świat.

Niespotykana jak na tamte czasy decyzja Tadeusza Kościuszki – przekazania całego majątku, jaki otrzymał jako generał w USA, na wyzwolenie Murzynów – była tak zaskakująca dla współczesnych, że faktycznie nigdy nie została wykonana. Jednak zainspirowała jego następców i rozpoczęła proces znoszenia niewolnictwa.

Kościuszko przeznaczył swój pokaźny majątek, pochodzący głównie z honorariów dla niego jako wysokiego oficera amerykańskiej armii, na znoszenie niewolnictwa. Chciał też, żeby z części tego majątku Murzyni otrzymali wykształcenie. Zdawał sobie bowiem sprawę, że sam fakt wyzwolenia będzie pustym gestem, jeżeli natychmiast wpadną w niewolę ekonomiczną.

Powiernikiem wykonania woli Kościuszki był jeden z założycieli USA, późniejszy prezydent Thomas Jefferson. Jefferson nie zrealizował tego testamentu, obawiając się, że doprowadzi to do rozlewu krwi (oficjalnie wymówił się podeszłym wiekiem). Faktycznie sam Jefferson jako wielki plantator korzystał z setek niewolników i jego optyka była zupełnie inna niż Kościuszki.

Człowiek, który kochał wolność

Gest Tadeusza Kościuszki nie był ani emocjonalny, ani chwilowy. Swój testament potwierdzał wielokrotnie, ale przede wszystkim sam dał się poznać jako przywódca niosący ludziom wolność. Kilka lat wcześniej Kościuszko, zaraz po rozpoczęciu powstania na krakowskim Rynku w 1794 r., ogłosił słynny Uniwersał połaniecki. Uniwersał potwierdzał część praw z Konstytucji 3 maja dającej wolność chłopom. Szedł jednak jeszcze dalej. Otwierał furtkę do całkowitego wyzwolenia z pańszczyzny, która była formą zniewolenia.

Zaborcy unieważnili decyzje Kościuszki, a Jefferson nie wykonał jego woli w USA. Jednak już wtedy rozpoczął się proces, który w latach 60. XIX w. na okupowanych ziemiach polskich doprowadził do zniesienia pańszczyzny, a w USA – do całkowitego zniesienia niewolnictwa. Ciekawe, że stało się to niemal w tym samym czasie, niecałe pół wieku po śmierci Kościuszki. Jego przesłanie – wolności osobistej dla ludzi i narodów – podejmowali przywódcy polskich powstań i kolejni politycy w USA.

Wolność: symbol USA i Polaków

Nie ma kraju, który częściej na swoje sztandary kładzie wolność, niż Stany Zjednoczone, i nie ma narodu, który bardziej kocha wolność, niż naród polski



zawartość zablokowana

Autor: Tomasz Sakiewicz


Pozostało 50% treści.

Chcesz przeczytać artykuł do końca? Wyślij SMS i wprowadź kod lub wykup prenumeratę i zaloguj się.

Dostęp do artykułu
wyślij sms o treści GP1 na numer 7155
koszt 1 zł (1,23 zł brutto)
Prenumerata
Mam dostęp
zaloguj się




reklama









#DziękujeMyZaOdwagę
reklama