Samorządom brakuje pieniędzy

Nawet jedna trzecia samorządów może mieć problem ze znalezieniem pieniędzy w swoich budżetach na finansowanie inwestycji własnych i współfinansowanie unijnych. Zaciągnięcie kredytów raczej nie wchodzi w grę, bo samorządy już są zadłużone. Rząd rozmawia z samorządowcami, jak znaleźć pieniądze na inwestycje. Związek Miast Polskich ostrzega przed realną groźbą braku pieniędzy na współfinansowanie inwestycji unijnych i realizację projektów własnych. Z prognoz na lata 2016–2019 wynika, że w takiej sytuacji znajdzie się do 20–30 proc. samorządów. Zadłużenie i koszty obsługi tego długu rosną, a rokowania na przyszłość są jeszcze gorsze. Już nie tylko brakuje pieniędzy na długofalowe inwestycje, ale niektóre samorządy tracą bieżącą płynność finansową. Przykładowo, łączny dług gmin w woj. zachodniopomorskim w pierwszych latach „okresu programowania” 2007–2013 wynosił 900 mln zł, a roczne koszty obsługi długu – 50 mln zł. Na koniec 2013 r. liczby te wzrosły odpowiednio do 3 mld zł i 120 mln zł. Eksperci są przekonani, że problem długu będzie narastać, bo kredyt za kilkanaście lat nie będzie tańszy niż obecnie. Sytuacja nie byłaby taka tragiczna, gdyby samorządy uzyskiwały wysoką nadwyżkę budżetową. Tymczasem 20–30 proc. samorządów, po spłaceniu dotychczasowych rat zadłużenia, pozostaje do dyspozycji poniżej 1 proc. dochodów. Będą więc musiały mocno zaciskać pasa, aby zachować wymaganą Ustawą o finansach publicznych równowagę finansową w nadchodzących latach. Sytuacji nie poprawia wyludnianie się miast, bo spadają dochody budżetowe i maleje popyt na usługi publiczne. Dlatego samorządowcy bardzo liczą na pomoc Ministerstwa Finansów. Jeżeli bowiem wicepremier Mateusz Morawiecki oczekuje od samorządów skoku inwestycyjnego, to należy przedyskutować, na jakich warunkach jest to możliwe, jakiego rodzaju działania wspomagające powinny być podjęte. Ministerstwo Finansów zadeklarowało gotowość do rozmów. Związek Miast Polskich ma przesłać do resortu analizę stanu finansów jednostek samorządu terytorialnego. Dokument ma stać się podstawą do dyskusji. Dodatkową komplikacją w finansowaniu inwestycji przez samorządy jest brak zgodności obecnych przepisów dotyczących zamówień publicznych z ustawodawstwem unijnym. Dlatego Ministerstwo Rozwoju zwróciło się do samorządów z prośbą, by wstrzymały się z ogłaszaniem przetargów na projekty finansowane z pieniędzy UE na lata 2014–2020 do czasu wejścia w życie noweli Prawa zamówień publicznych.