Ochronić się przed zabójcą

Zawał serca i udar mózgu to choroby, będące jedną z głównych przyczyn przedwczesnej śmierci i kalectwa. Wpływ na to, czy zachorujemy, ma nasz styl życia – dieta, stres, aktywność fizyczna bądź jej brak. Profilaktyka zawału i udaru to przede wszystkim właśnie zmiana złych przyzwyczajeń, wprowadzenie nowego trybu życia. Biorąc pod uwagę, jak tragiczne skutki przynoszą zawały i udary, naprawdę warto zrobić wszystko, by tych chorób uniknąć.
Zawał serca i udar mózgu zawsze zagrażają życiu pacjenta, udar prowadzić może do trwałego kalectwa. Oba schorzenia są chorobami cywilizacyjnymi, tzn. takimi, na powstanie których wpływ ma styl życia – dieta, ruch fizyczny itd. W przypadku zapadnięcia na którąś z wymienionych chorób konieczna jest natychmiastowa pomoc medyczna – nie wolno lekceważyć objawów choroby.
Nie lekceważyć objawów
Potężny, utrudniający oddychanie ból klatki piersiowej, utrzymujący się także w spoczynku i trwający dłużej niż 20 minut, przez osoby, które go przeszły, opisywany jako piekący, dławiący, rozpierający, promieniujący do szyi, żuchwy, lewej ręki, czasem na brzuch i plecy. Uczucie duszności, paniki i lęku przed śmiercią – to najczęstsze objawy zawału serca, czyli martwicy mięśnia sercowego. Czasem, głównie u osób chorych na cukrzycę, ból jest znacznie słabszy, w szczególnych przypadkach następuje nagłe zatrzymanie akcji serca i zgon pacjenta, jeśli w porę nie nadejdzie pomoc. Udar niedokrwienny mózgu (najczęściej występujący rodzaj udaru) objawia się z kolei paraliżem zazwyczaj jednej części ciała, bełkotliwą mową. Chory ma charakterystycznie opadniętą wargę, może mieć zaburzenia widzenia – np. widzieć podwójnie. W przypadku zarówno zawału, jak i udaru kluczowe znaczenie ma pierwsza pomoc. Jeśli nadejdzie szybko – chory ma szansę na powrót do pełnej sprawności. Jeśli nie – grozi mu śmierć lub – szczególnie w przypadku udaru – trwałe kalectwo, upośledzenie czynności zarówno ruchowych, jak i umysłowych. Najlepiej jednak, zamiast martwić się leczeniem, uniknąć choroby w ogóle. Profilaktyka zawału i udaru jest prosta i znacznie mniej kosztowna niż długotrwałe leczenie.
Szkodliwe używki i tłuste jedzenie czynnikiem ryzyka
Palenie szkodzi zdrowiu – to hasło jest już truizmem powtarzanym od wielu lat. Niestety – wciąż wiele osób lekceważy zalecenia lekarzy. Tymczasem nikotyna powoduje nie tylko raka płuc i inne nowotwory, nie tylko impotencję, ale też stanowi czynnik ryzyka dla chorób serca i układu krążenia. W tym – ryzyka zawału serca i udaru mózgu. Kolejnym takim czynnikiem jest nadużywanie alkoholu, który jest oczywiście dla ludzi, jednak pity w nadmiarze może doprowadzić do poważnych problemów z krążeniem. Rzucenie palenia i umiar w piciu alkoholu powinny być pierwszym krokiem w profilaktyce zarówno zawału, jak i udaru mózgu. Krokiem kolejnym musi być zmiana zwyczajów żywieniowych. Przyczynami prowadzącymi do zawałów i udarów oraz problemów z krążeniem są: wysoki poziom cholesterolu we krwi, nadciśnienie tętnicze, przerost mięśnia sercowego, niedobory witamin grupy B, zwłaszcza kwasu foliowego, wysoki poziom kwasu moczowego (dna moczanowa, czyli choroba, którą powoduje często m.in. nadużywanie alkoholu i nieodpowiednia dieta), cukrzyca, marskość wątroby, otyłość. Większość z wymienionych problemów wynika właśnie z nieodpowiedniej diety, bogatej w tłuszcze i cukry proste.
Podstawa w zdrowym żywieniu
W profilaktyce zawału i udaru w naszej diecie powinniśmy ograniczyć do minimum (w przypadku osób otyłych bądź już mających problemy z cholesterolem, kwasem moczowym bądź cukrzycą wyeliminować całkowicie) słodycze, czerwone mięso, wysoko przetworzone produkty smażone w głębokim tłuszczu. Nasza dieta powinna za to składać się z dużej ilości owoców i warzyw, będących źródłem drogocennych witamin. Używać powinniśmy oliwy z oliwek, bogatego w błonnik ciemnego pieczywa, kasz, ryb, od czasu do czasu chudego, białego mięsa, chudego nabiału. Posiłków powinno być więcej, za to mniejszych, o stałych porach, np. co trzy godziny. Pamiętajmy, że najważniejszym posiłkiem jest śniadanie, a także, by nie najadać się na noc. To podstawowe zasady zdrowej, dobrej dla naszego krążenia diety.
Ruch szczepionką przeciwzawałową
Sama dieta jednak nie wystarczy. Najważniejszą rolę w profilaktyce chorób układu krążenia, a szczególnie zawałów i udarów, stanowi codzienna, systematyczna aktywność fizyczna. Oczywiście nie znaczy to, że człowiek otyły, który od wielu lat siedział jedynie przed biurkiem bądź telewizorem ma nagle wyjść na ulicę i biec kilka kilometrów. To najlepszy sposób, by zafundować sobie właśnie poważne problemy z sercem. Ruch fizyczny musi być zaplanowany, rozsądny, za to systematyczny. Zaczynamy od spacerów, stopniowo zwiększamy aktywność. Trenujemy nie dla rekordów – te zostawiamy sportowcom wyczynowym. Codzienna aktywność ma być rozrywką i przede wszystkim swoistą szczepionką, zabezpieczającą nasz układ krążenia przed zachorowaniem na udar bądź zawał serca. Lekarze podkreślają, że każda aktywność jest lepsza niż jej brak. Czasem lepiej zostawić auto 50 metrów dalej i ten dystans przejść, niż przejechać autem. Lepiej przejść krótki odcinek, niż przejechać autobusem, itd. Kolejnym czynnikiem ryzyka, na który wpływ mamy już niestety mniejszy, jest stres. W obecnych czasach całkiem uniknąć się go nie da. Warto jednak postarać się o jak najwięcej relaksu, wewnętrznego wyciszenia. Spróbujmy zadbać o wysypianie się, niemyślenie o pracy, przynajmniej w domu. Jedno jest pewne – nikt z nas nie chciałby zapaść na udar bądź zawał. Niestety – wciąż wielu ludzi, także stosunkowo młodych, zapada na te choroby. Weźmy na poważnie zalecenia dotyczące profilaktyki. Naprawdę warto.
Artykuł współfinansowany z funduszu prewencyjnego PZU