Polskę w nową trumnę zakuć

Wiosna 1864 r. przyszła szybko i od razu ciepła. Romuald Traugutt stojący na czele Rządu Narodowego wracał do swojego konspiracyjnego mieszkania przy ul. Smolnej w Warszawie z wielkanocnej mszy św. w kościele św. Aleksandra na pl. Trzech Krzyży. Szedł razem ze swoim sekretarzem Marianem Dubieckim. Traugutt spojrzał w stronę Wisły, podniósł głowę, jakby chciał zaczerpnąć powietrza z pól rodzinnej Litwy, i powiedział: „Co roku widzimy wiosnę, co roku piękność jej podziwiamy, a zawsze jest ona dla mnie czymś nowym, nieznanym, z radością witanym... Wiosna obecna jest stokroć piękniejszą, ożywczą niż inne jej poprzedniczki...”. Gdy to mówił, „twarz jego płonęła ogniem takiego zapału nieziemskiego, takiej poezji wzniosłej, iż [Dubiecki] nie odważył się mu zakłócić chwili zachwytu, nie odważył