Lotos stawia na rozwój segmentu paliw alternatywnych

Grupa Lotos konsekwentnie rozwija projekty związane z alternatywnymi źródłami energii. Gdański koncern jest jednym z liderów procesu budowy go-spodarki wodorowej w Polsce, aktywnie uczestnicy też w rozwoju rodzimego sektora biogazu i biometanu.

Za jedną z realnych alternatyw dla paliw kopalnych uznaje się wodór, który nazywany jest nawet paliwem przyszłości. Może on znaleźć szerokie zastosowanie w energetyce, ciepłownictwie, przemyśle i transporcie, umożliwiając ich dekarbonizację. Polska jest trzecim w Europie i piątym na świecie producentem wodoru, dlatego ma wielką szansę stać się europejskim liderem w rozwoju technologii wodorowych. Zgodnie z szacunkami Ministerstwa Klimatu i Środowiska rozwój w najbliższej dekadzie sektora wodorowego może w znaczący sposób przyczynić się do ograniczenia przez Polskę emisji gazów cieplarnianych i innych zanieczyszczeń do atmosfery, w szczególności z sektora transportowego. Resort spodziewa się także wzrostu zużycia wodoru w ciepłownictwie. – Dzięki zwiększeniu udziału wodoru w naszym miksie energetycznym możemy w sposób istotny ograniczyć import surowców energetycznych z zagranicy, a w konsekwencji zwiększyć naszą niezależność i bezpieczeństwo – wskazuje Ireneusz Zyska, wiceminister klimatu i środowiska.

Aby utrzymać pozycję czołowego producenta paliwa przyszłości w Europie i na świecie, w ub.r. rząd przyjął Polską strategię wodorową do roku 2030 z perspektywą do 2040 r., która określa główne cele rozwoju gospodarki wodorowej w Polsce oraz kierunki działań potrzebnych do ich osiągnięcia. Dokument wpisuje się w globalne, europejskie i krajowe działania mające na celu budowę gospodarki niskoemisyjnej. Celem strategii jest stworzenie polskiej gałęzi gospodarki wodorowej oraz jej rozwój na rzecz osiągnięcia neutralności klimatycznej i utrzymania konkurencyjności polskiej gospodarki.

Szansa dla polskich firm i technologii

Realizacja strategii ma zwiększyć konkurencyjność polskiej gospodarki, ale też być impulsem rozwojowym dla polskich firm. – Chcemy, aby w 2030 r. udział polskich firm i technologii wodorowych w łańcuchu dostaw przekroczył poziom 50 proc. Zależy nam na utrzymaniu pozycji lidera w produkcji wodoru – zapewnia wiceminister Zyska.

Swój potencjał i doświadczenie w dziedzinie wytwarzania wodoru chce wykorzystać m.in. Grupa Lotos S.A., która od wielu lat rozwija projekty wodorowe. – Inicjatywy i projekty związane z rozwojem paliw alternatywnych, w szczególności wodoru, stanowią jeden z kluczowych obszarów rozwoju naszej firmy – podkreśla Jarosław Wróbel, wi-ceprezes zarządu ds. inwestycji i innowacji Grupy Lotos.

Jednym ze sztandarowych projektów Lotosu z segmentu wodorowego jest PURE H2. Przedmiotem tego projektu jest budowa i uruchomienie infrastruktury do produkcji i sprzedaży wodoru o wysokiej czystości (99,999 proc.), spełniającej wymagania norm dla paliwa wodorowego przeznaczonego do zasilania ogniw paliwowych. Projekt przewi-duje budowę instalacji oczyszczania wodoru do odpowiednich wymogów, a także stacji dystrybucji czystego wodoru, czyli instalacji służącej do napełniania tzw. bateriowozów (pojazdów do transportu sprężonego wodoru). Ponadto przewidziano budowę dwóch instalacji do tankowania pojazdów w standardzie 350 bar (np. autobusy) i 700 bar (pojaz-dy osobowe). Lotos uruchomił też inny projekt wodorowy – Green H2, który docelowo zakłada budowę wielkoskalowej instalacji do produkcji zielonego wodoru. Pierwszym etapem ma być instalacja pilotażowa składająca się z elektrolizera o mocy do 1 MW, paneli fotowoltaicznych o mocy 4 MW, ogniwa paliwowego, zbiorników magazynowych i infrastruktury towarzyszącej.

Współpraca z polskimi placówkami naukowo-badawczymi

Grupa Lotos dostrzega bardzo duży potencjał związany ze współpracą z krajowymi jednostkami naukowymi. – Taka kooperacja realizowana jest obecnie w wielu obszarach merytorycznych działalności Grupy Kapitałowej Lotos – zapewnia wiceprezes Jarosław Wróbel. Przykładem jest zawarte w ub.r. przez Grupę Lotos konsorcjum z Instytutem Energetyki oraz Akademią Górniczo-Hutniczą im. Stanisława Staszica w Krakowie Stanisława Staszica w Krakowie, które pozwoliło na uruchomienie nowego projektu wodorowego VETNI o wartości blisko 10 mln zł.

Celem projektu VETNI jest opracowanie wysoce efektywnej instalacji wykorzystującej elektrolizery stałotlenkowe zasilane energią elektryczną ze źródeł odnawialnych. Urzą-dzenia te umożliwią wysokosprawną produkcję wodoru o wysokiej czystości. W ramach projektu przeprowadzone zostaną prace badawczo-rozwojowe zorientowane na opra-cowanie, budowę i badania w rzeczywistych warunkach eksploatacyjnych systemu z elektrolizerem zintegrowanym z procesem rafineryjnym, który dostarczać będzie parę pro-cesową do produkcji wodoru. Parametry elektrolizera pozwolą na produkcję ok. 16 kg wodoru na dobę o czystości 99,999 proc., co umożliwi zatankowanie kilku samochodów zasilanych wodorem. – Strategicznym wyzwaniem Grupy Lotos jest właściwe przygotowanie się do zbliżających się rewolucyjnych zmian na rynku paliwowym. Budowa silnej pozycji konkurencyjnej musi się odbywać poprzez wdrażanie unikalnych, innowacyjnych rozwiązań technologicznych, tworzonych we współpracy z najlepszymi partnerami, w co w pełni wpisuje się projekt VETNI – wskazuje Zofia Paryła, prezes zarządu Grupy Lotos.

Na lokalizację inwestycji wybrano Jasło. Przemawiają za tym m.in. uwarunkowania techniczne, w tym potwierdzona ze spółką Lotos Infrastruktura dostępność pary technolo-gicznej o wymaganych dla elektrolizera parametrach. Co więcej, producentem ważnych elementów elektrolizera będzie mieszczący się w Boguchwale k. Rzeszowa Oddział Ce-ramiki CEREL – samodzielna jednostka rozwojowa Instytutu Energetyki.

– W ramach wspólnego przedsięwzięcia Grupy Lotos, Instytutu Energetyki i Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica Stanisława Staszica w Krakowie chcemy osiągnąć dwa cele. Pierwszym jest opracowanie, budowa i weryfikacja w rzeczywistych warunkach pracy unikalnej instalacji ze stałotlenkowymi elektrolizerami, które są najbardziej sprawnymi urządzeniami do produkcji wodoru. Drugim celem jest realizacja postulatów Polskiej Strategii Wodorowej, w szczególności w zakresie dekarbonizacji procesów i zwiększania udziału niskoemisyjnych paliw w wielu gałęziach gospodarki – informuje prof. Jakub Kupecki, kierownik Centrum Technologii Wodorowych Instytutu Energetyki.

Wysoki stopień innowacyjności

Projekt VETNI jest przedsięwzięciem unikalnym na skalę światową ze względu na głęboką integrację elektrolizerów SOE z istniejącym procesem, który będzie przystosowany do nadania mu nowej roli. Wykorzystanie obiektu rafineryjnego jako źródła pary w instalacji wytwarzania wodoru pozwala nie tylko na poprawę efektywności procesu, ale także na zagospodarowanie aktywów przemysłowych w nowych zastosowaniach, w tym do potrzeb wytwarzania wodoru i paliw pochodnych. Perspektywicznie projekt VETNI wyzna-cza nowe kierunki modernizacji obiektów przemysłowych, obejmujące ich przystosowanie do nowych celów, które będą wynikały z sukcesywnego rozwoju gospodarki wodo-rowej. – Projekt charakteryzuje się wysokim stopniem innowacyjności oraz bazuje na polskich rozwiązaniach technologicznych i materiałowych. Długoczasowa stabilność pracy oraz wysoka efektywność działania elektrolizera zostaną zapewnione m.in. poprzez wykorzystanie nowej grupy opracowywanych w AGH materiałów do konstrukcji elektrody powietrznej, w których zminimalizowana zostanie zawartość toksycznego i drogiego kobaltu. Realizacja przedsięwzięcia będzie niewątpliwe ważnym krokiem na drodze trans-formacji energetycznej w kierunku wykorzystania źródeł niskoemisyjnych – podkreśla prof. Konrad Świerczek, prodziekan ds. współpracy i nauki Wydziału Energetyki i Paliw Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica Stanisława Staszica w Krakowie.

Koncepcja Grupy Lotos, Instytutu Energetyki oraz Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica Stanisława Staszica w Krakowie została bardzo wysoko oceniona przez ekspertów Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. Wniosek o dofinansowanie z Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój otrzymał pozytywną decyzję. Łączny budżet projektu VETNI wynosi ponad 9,5 mln zł, z czego dofinansowanie dla konsorcjum wyniesie ok. 7,8 mln zł (czyli ponad 80 proc.).

Jak wykorzystać biogaz i biometan?

W Grupie Lotos prowadzone są też prace koncepcyjne dotyczące wykorzystania do produkcji wodoru źródeł odnawialnych. Jedną z opcji jest użycie biogazu, z którego po oczyszczeniu powstaje biometan. Biowodór (ang. renewable hydrogen) wyprodukowany z biometanu będzie mógł być użyty jako samoistne paliwo wodorowe w przyszłości lub jako biowodór wbudowany w cząsteczki paliw ciekłych i stanowić komponent klasycznych paliw. Projekt ten ma olbrzymi potencjał w kontekście realizacji w Polsce unijnych celów w zakresie stosowania biokomponentów / biopaliw zaawansowanych.

Grupa Lotos jest jednym z sygnatariuszy podpisanego w listopadzie ub.r. Porozumienia o współpracy na rzecz rozwoju sektora biogazu i biometanu w Polsce. Celem tej ini-cjatywy, pilotowanej przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska, jest wypracowanie działań na rzecz zwiększenia roli sektora wytwarzania biogazu, zbudowania rynku wytwa-rzania biometanu oraz wzmocnienia pozycji krajowych przedsiębiorców w łańcuchu dostaw.

Według ekspertów rozwój sektora produkcji biogazu i biometanu ma kluczowe znaczenie dla przeprowadzenia procesu transformacji polskiej gospodarki w kierunku niskoe-misyjnym i jest ważnym elementem Polityki energetycznej Polski do 2040 r. Zwiększenie wytwarzania energii z biogazu i biometanu przyczyni się do dywersyfikacji źródeł ener-gii i podniesienia bezpieczeństwa energetycznego Polski, a także wpłynie na realizację celów polityki energetyczno-klimatycznej Unii Europejskiej. To również ważny element walki o poprawę jakości powietrza, poprzez zmniejszenie emisji metanu do atmosfery.

Porozumienie zawiera m.in. listę obszarów kluczowych dla rozwoju całego sektora wraz z uwarunkowaniami, docelowym modelem rynku i postulowanymi kierunkami działań. To przede wszystkim kwestia rozwoju lokalnych sieci dystrybucyjnych dla biogazu i biometanu, łańcucha dostaw (w tym udziału tzw. local content) czy też zagospodarowania biomasy pochodzącej z rolnictwa i przetwórstwa rolno-spożywczego, a także nawozowego wykorzystania substancji pofermentacyjnych. – Porozumienie zawiera wiele ważnych i potrzebnych zapisów. Szczególnie istotne są deklaracje dotyczące zapewnienia stabilnego otoczenia regulacyjnego oraz wspólnego wypracowania rozwiązań prawnych zapewnia-jących dynamiczny rozwoju całego sektora biogazu i biometanu. W zastosowaniu biogazu dostrzegamy znaczny potencjał w kontekście dekarbonizacji zarówno przemysłu, jak i transportu. Może być on użyty zarówno w procesie produkcji paliw tradycyjnych, poprzez wytworzenie biowodoru, który jest wykorzystywany w procesach rafineryjnych, jak rów-nież bezpośrednio w pojazdach, w postaci bioCNG/bioLNG – podkreśla Jarosław Wróbel.

Grupa Lotos planuje także do 2024 r. uruchomić innowacyjną platformę aukcyjną do kontraktacji dostaw biogazu, biometanu i biowodoru oraz monitorowania stabilności proce-sów produkcyjnych u dostawców. Projekt IT-BIOGAZ zakłada przygotowanie oraz wdrożenie kompleksowej innowacyjnej platformy pozwalającej na kontraktację przez Lotos wolu-menów paliw ekologicznych, bieżący nadzór nad procesami produkcyjnymi zakontraktowanych instalacji dostawców oraz komunikację promocyjno-informacyjną ze środowiskiem potencjalnych dostawców technologii, instytucjami finansowymi i partnerami biznesowymi (dostawcy i odbiorcy paliw ekologicznych).

(ar)