Wołyń niczym „fotel ambasadora”

W preambule do Konstytucji 3 maja czytamy: „Chcąc korzystać z pory, w jakiej się Europa znajduje, i z tej dogorywającej chwili, która nas samym sobie wróciła, wolni od hańbiących obcej przemocy nakazów”. Cóż to była za „dogorywająca chwila”? Otóż była to wojna rosyjsko-turecka lat 1787–1792, która wiążąc siły Rosji, nie pozwalała jej na natychmiastową interwencję w Rzeczypospolitej i tym samym stworzyła chwilową koniunkturę umożliwiającą przeprowadzenie reformy państwa.  Warunkiem sine qua non jej skuteczności było zapewnienie jej wojskowej obrony, a zatem podniesienie liczebności armii. Był to wyścig z czasem. Trzeba było uchwalić i zebrać podatki, a następnie zrekrutować i wyszkolić armię – i wszystko to w „