CYKL \ AFAZJA POLSKA II (1) Świecznik w głowie

„Chodźmy bronić cmentarza – umarli przyjmą nas potem życzliwie do siebie”. Zdanie, które powraca. Zdanie domagające się zrozumienia, zadające pytania, wołające o odpowiedź. Wynotowane z tomu wspomnień z lat II wojny światowej. Fragment relacji z obrony Grodna we wrześniu 1939 r. T rzy, cztery dni po wejściu Sowietów w granice II Rzeczypospolitej. Nauczycielki miejscowego Zespołu Szkół Zawodowych, przedzierzgnięte w pielęgniarki, poszukują w mieście rannych, przenoszą ich do szpitali i punktów ambulatoryjnych. Grażyna Lipińska („Jeśli zapomnę o nich...”, Paryż 1988): „Za Nowym Zamkiem spotykamy grupę mężczyzn z karabinami. Pytają, gdzie jest najgoręcej. – Chyba od strony cmentarza – odpowiadamy. – Chodźmy bronić cmentarza – śmieją się – umarli przyjmą nas potem życzliwie do siebie.