​Aktywa funduszy inwestycyjnych (1)

GOSPODARKA \ Aktywa funduszy inwestycyjnych rosną. Mocną pozycję zdobyły sobie te rynku niepublicznego. Wpływ TFI na giełdową koniunkturę jest widoczny, ale nie jest dominujący.
Rosnące aktywa
Rosnące aktywa powierzane w zarządzanie TFI to także obraz rosnących oszczędności Polaków. Ale to także efekt zmiany podejścia do wielu aspektów samego inwestowania. Fundusze to spory element oszczędności naszego społeczeństwa, bo ich suma wynosi ponad 1000 mld zł. Z tej kwoty spora część trafia może nie bezpośrednio na rynek kapitałowy.
Gdy się patrzy na dane za poszczególne lata, wyraźnie widać, że spadek wartości aktywów miał miejsce w 2008 r. i był to także efekt trendu na światowych rynkach. W 2008 r. fundusze łącznie straciły wiele miliardów złotych, a dotyczy to wyniku z operacji uwzględniającego zarówno wynik z zamkniętych pozycji, jak i wycenę otwartych pozycji. To rok, w którym tylko 30 proc. ogółu funduszy zamknęło rok wzrostem wartości wyniku finansowego. Od tego czasu znacznie wzrosło zaangażowanie inwestorów, ale poziom zaangażowania czy raczej wartości aktywów z 2007 r. osiągnięto dopiero w 2012. Obecny wyraźny wzrost powierzonych środków to nie tyle efekt koniunktury rynkowej, bo ta jest tak naprawdę nie najlepsza, co sytuacji na rynku lokat bankowych. Niska inflacja zwiększa zainteresowanie inwestycjami w instrumenty dłużne, które stanowią alternatywę dla lokat bankowych.
Co istotne, największy udział w strukturze aktywów funduszy mają fundusze aktywów niepublicznych, a więc te, które inwestują (co najmniej 80 proc. powierzonych środków) w aktywa nienotowane na rynku giełdowym. Udział tych funduszy według danych IZFiA (Izba Zarządzających Funduszami i Aktywami), które funkcjonują jako fundusze inwestycyjne zamknięte, w ogólnej wartości aktywów to prawie 40 proc., a akcyjnych zdaniem tej samej instytucji to niewiele ponad 10 proc. Różnica jest widoczna, ale to te akcyjne fundusze wpływają w znaczny sposób na koniunkturę rynkową, bo znaczący (ale i malejący w ostatnich latach) element ich inwestycji to akcje spółek notowanych na GPW.
Wyniki funduszy
Znaczący wpływ na wyniki funduszy ma koniunktura rynkowa. W znacznie mniejszym stopniu dotyka ona funduszy inwestujących w papiery dłużne. W 2015 r. najwyższą rentownością cechowały się fundusze akcji zagranicznych sektora nieruchomości. Te, które inwestowały w polskie akcje, wygenerowały 5 proc. zysku dla akcji spółek małych i średnich. Najsłabsze wyniki osiągnęły te, dla których głównym sektorem inwestowania są rynki wschodzące. Stopy zwrotu dla funduszy inwestujących w papiery dłużne wynosiły ok. 2 proc. W dłuższej perspektywie te wyniki są oczywiście różne i trudne do porównania, bo w znaczący sposób odciska się na nich koniunktura rynkowa. Niemniej za ostatnie 10 lat, co jest sporym okresem, najlepsze wyniki generują te inwestujące w małe i średnie spółki, a także papiery dłużne. Skala wzrostów nie jest jednak gigantyczna, jak można by się spodziewać, bo w żadnej z tych grup w ciągu 10 lat nie przekracza 70 proc.
Globalnie na wyniki funduszy wpływ ma jednak giełda. Ona uderza w te, które są najbardziej dynamiczne, czyli akcyjne. Od roku 2002 tylko dwa razy, w 2008 i 2011, wynik z operacji, czyli to, co wypracowały fundusze, był ujemny. Pozostałe lata to wynik dodatni, choć jego relacja do aktywów netto nie jest zachwycająca.
Wpływ na giełdę
Wpływ funduszy na rynek giełdowy jest spory, choć oczywiście niedecydujący. Wielkość zgromadzonych aktywów (obejmujących także zagraniczne spółki), dla których głównym segmentem inwestycji jest rynek akcji, to w 2015 r. ok. 30 mld zł. Sporo, ale w porównaniu z kapitalizacją giełdową oczywiście nie tak dużo. Często fundusze są jednak widocznym i znaczącym inwestorem, choć ich wpływ na decyzyjność jest z reguły niewielki.
Perspektywy
Rola funduszy inwestycyjnych wzrasta. Co istotne, dotyczy to tych, które działają na rynku aktywów niepublicznych. Wzrasta, o czym warto pamiętać, także znaczenie inwestycji w instrumenty zagraniczne. I wydaje się, że w przyszłości skala środków powierzanych funduszom inwestycyjnym także utrzyma to tempo rozwoju. Obecnie mamy zarejestrowanych ok. 60 Towarzystw Funduszy Inwestycyjnych. Działają one sprawnie i respektują przepisy prawa, bo wielką rzadkością jest utrata licencji na zarządzanie funduszami inwestycyjnymi.