Energetyka obywatelska zyska na nowych zasadach rozliczania prosumentów

Boom na fotowoltaikę w Polsce trwa. Moc instalacji fotowoltaicznych w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym przekroczyła we wrześniu 6,3 GW. Rośnie również liczba prosumentów posiadających instalację PV – we wrześniu było ich ponad 705 tys. (dla porównania na koniec 2015 r. było ich zaledwie 4 tys.). Tak dynamiczny rozwój OZE przynosi szereg korzyści, ale także i wyzwań związanych z potrzebą zmian zasad funkcjonowania rynku energii elektrycznej.

W ubiegłym miesiącu Sejm uchwalił nowelizację ustawy o odnawialnych źródłach energii, która przede wszystkim zmieni system rozliczania prosumentów w Polsce z dotychczasowego, opartego na opustach na rozliczenie pieniężne. Nowy system będzie obowiązywał od 1 kwietnia 2022 r.

Technologie OZE są bardziej dostępne

Zmiana systemu rozliczania prosumentów z ilościowego (1:0,7/0,8) na wartościowy wynika m.in. z popularności, jaką osiągnęła fotowoltaika w Polsce. Było to możliwe dzięki opracowanym przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska i realizowanym przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej mechanizmom wsparcia m.in. w postaci programów Mój Prąd, Czyste Powietrze czy Agroenergia, ale też dzięki systemowi aukcyjnemu i zmianom legislacyjnym, które sprawiają, że technologie OZE są bardziej dostępne dla obywateli.

Obecny system rozliczeń prosumentów powoduje, że sieć jest traktowana jako wirtualny magazyn. W efekcie ulega ogromnym przeciążeniom. W przyszłości rosnąca liczba prosumentów w dotychczasowym mechanizmie opustów utrudni możliwość wejścia kolejnym potencjalnym prosumentom do systemu. Wpłynie także negatywnie na obecnych prosumentów, gdyż ze względu na obciążenia sieci ich instalacje będą podlegały automatycznym wyłączeniom.

Dlatego, aby utrzymać dalszy dynamiczny przyrost rozproszonych instalacji OZE i zapewnić zgodność z regulacjami UE, niezbędne jest wprowadzenie wspomnianych zmian.

Prosty i korzystny sposób rozliczeń

Nowy model przewiduje, że prosumenci mają być aktywnymi uczestnikami rynku. Prosumenci będą wynagradzani za nadwyżki energii wprowadzane do sieci, zaś za pobraną energię będą płacić tak jak inni odbiorcy prądu. Prosumenci będą rozliczać się w prosty i korzystny sposób, ponieważ nadal nie będą musieli płacić podatku dochodowego PIT, akcyzy i VAT od wyprodukowanej energii. Będą natomiast ponosili koszty opłat dystrybucyjnych zmiennych, tak jak wszyscy odbiorcy energii w Polsce.

Dzięki zaproponowanym zmianom nastąpi zmniejszenie zapotrzebowania na energię w godzinach szczytowych, ponieważ prosumenci będą zainteresowani zwiększeniem wykorzystania energii w godzinach, gdy jest ona tańsza, np. między godziną 13 a 15. Wpłynie to na podniesienie bezpieczeństwa całego systemu.

Ponadto proponowany model systemu prosumenckiego otwiera rynek na nowe podmioty np. agregatorów. Tworzy tym samym okazję do wypracowania nowych modeli biznesowych. Prosumenci zyskają zatem większą swobodę zawierania umów i wyboru konkurencyjnej oferty na sprzedaż energii, w tym za pośrednictwem agregatorów.

Przewidywaną korzyścią będzie także spadek kosztów instalacji paneli PV dla indywidualnych odbiorców, co wiąże się m.in. z montowaniem instalacji dostosowanych do konkretnego zużycia energii. Również upowszechnienie technologii PV wpłynie na cenę, a przez to na zwiększenie opłacalności inwestycji.

W celu ułatwienia działalności prosumenckiej, m.in. w miastach, nowelizacja ustawy o OZE wprowadza prosumenta zbiorowego, który będzie mógł prowadzić działalność prosumencką w budynkach wielolokalowych.

Co ważne, w kolejnej edycji popularnego wśród Polaków programu Mój Prąd, która wystartuje już w pierwszym kwartale 2022 r. i będzie wspierać m.in. magazynowanie energii przez prosumentów, nie będą wykluczani dotychczasowi beneficjenci, którzy już otrzymywali dotacje do kupna paneli PV. Oni także będą mogli wnioskować o pomoc finansową przy kupnie takiego magazynu. W nowej edycji programu wyższe dofinansowanie przysługiwać będzie tym, którzy zdecydują się na większą liczbę urządzeń objętych wsparciem.

Prosumenci coraz ważniejszym ogniwem

W dzisiejszym systemie opustów nawet bardzo wysoki poziom dofinansowania do domowych magazynów energii elektrycznej nie zachęci Polaków do ich instalowania. Wynika to z błędnego przekonania, że istnieje „darmowy magazyn” w postaci sieci elektroenergetycznej. Nie można powiedzieć, że te 20–30 proc. oddawanej w rozliczeniu energii „pokrywa koszt magazynu”, gdyż one są przeznaczane na finansowanie opłat dystrybucyjnych zmiennych, których koszty dzisiaj ponoszą wszyscy odbiorcy energii poza prosumentami.

Nie ulega wątpliwości, że prosumenci będą coraz ważniejszym elementem architektury rynku energii w Polsce, dlatego konieczne jest zapewnienie im odpowiednich warunków do dalszego i bezpiecznego rozwoju OZE. Nowe regulacje rozliczeń prosumentów to też kolejny etap transformacji polskiego rynku energii elektrycznej, która jest niezbędna, by zapewnić konsumentom i aktywnym odbiorcom ważną rolę w zapewnianiu elastyczności systemu elektroenergetycznego.

Artykuł sponsorowany